Ο «Μικρός Πρίγκιπας» του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερί είναι ένα φιλοσοφικό παραμύθι που, πίσω από την απλότητά του, κρύβει μια βαθιά υπαρξιακή αγωνία για τον σύγχρονο άνθρωπο και την απώλεια του νοήματος. Πρόκειται για ένα έργο που δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία, αλλά προτείνει έναν τρόπο θέασης του κόσμου.
Η αφήγηση ξεκινά με έναν πιλότο που συντρίβεται στην έρημο Σαχάρα. Εκεί συναντά τον Μικρό Πρίγκιπα, ένα παιδί που έχει εγκαταλείψει τον μικρό του πλανήτη, τον Β-612, και ταξιδεύει στο σύμπαν αναζητώντας κατανόηση. Στο ταξίδι του επισκέπτεται διάφορους πλανήτες, όπου συναντά ενήλικες απορροφημένους από την εξουσία, τη ματαιοδοξία, την απληστία, τη μηχανική εργασία ή τη στείρα γνώση. Κάθε συνάντηση αποκαλύπτει μια όψη της ανθρώπινης αλλοτρίωσης. Στη Γη, ο Μικρός Πρίγκιπας συναντά την αλεπού, που του μαθαίνει το νόημα της φιλίας και της ευθύνης, και τελικά αποδέχεται τον αποχωρισμό ως αναγκαίο βήμα επιστροφής στο ουσιώδες.
Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η αντίθεση ανάμεσα στον παιδικό και τον ενήλικο τρόπο ύπαρξης. Ο Σαιντ-Εξυπερί δεν εξιδανικεύει απλώς την παιδική ηλικία· την παρουσιάζει ως έναν τρόπο αντίληψης που παραμένει ανοιχτός στο θαύμα, στο συναίσθημα και στο νόημα. Οι ενήλικες, αντίθετα, εγκλωβίζονται σε αριθμούς, τίτλους και ρόλους, χάνοντας την ικανότητα να βλέπουν πέρα από το χρήσιμο και το μετρήσιμο. Η φιλοσοφική κριτική εδώ αγγίζει τον ορθολογισμό που, όταν αποκόπτεται από την ανθρωπιά, μετατρέπεται σε πνευματική φτώχεια.
Κεντρικό μήνυμα του έργου είναι η έννοια της σχέσης ως πηγής νοήματος. Η αλεπού αποκαλύπτει στον Μικρό Πρίγκιπα ότι τίποτα δεν έχει αξία από μόνο του· αποκτά αξία μέσα από τον δεσμό. Η «εξημέρωση» δεν είναι πράξη κυριαρχίας, αλλά αμοιβαίας δέσμευσης. Η αγάπη, σύμφωνα με τον συγγραφέα, δεν είναι συναίσθημα στιγμιαίο, αλλά ευθύνη διαρκής. Γι’ αυτό και το τριαντάφυλλο του Μικρού Πρίγκιπα είναι μοναδικό, όχι επειδή είναι αντικειμενικά ανώτερο, αλλά επειδή έχει επενδυθεί με φροντίδα, χρόνο και συναίσθημα.
Παράλληλα, το έργο θέτει ένα υπαρξιακό ερώτημα για τη μοναξιά. Όλοι οι ενήλικες χαρακτήρες που συναντά ο Μικρός Πρίγκιπας είναι μόνοι, παγιδευμένοι στον εαυτό τους. Η εξουσία χωρίς άλλους, η γνώση χωρίς σοφία, ο πλούτος χωρίς μοίρασμα, αποδεικνύονται αδιέξοδα. Η ανθρώπινη ύπαρξη, φαίνεται να λέει ο Σαιντ-Εξυπερί, δικαιώνεται μόνο μέσα από τη συνάντηση με τον Άλλον.
Το περίφημο απόφθεγμα «μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά» συνοψίζει τη φιλοσοφία του έργου. Δεν πρόκειται για άρνηση της λογικής, αλλά για υπέρβασή της. Η ουσία της ζωής —η αγάπη, η φιλία, το νόημα— δεν συλλαμβάνεται με εργαλεία ανάλυσης, αλλά με εσωτερική ευαισθησία. Η καρδιά εδώ λειτουργεί ως φιλοσοφικό όργανο κατανόησης.
Τέλος, ο αποχωρισμός και ο θάνατος παρουσιάζονται όχι ως τέλος, αλλά ως μετάβαση. Η επιλογή του Μικρού Πρίγκιπα να «φύγει» είναι μια πράξη ελευθερίας και επιστροφής στο ουσιώδες. Ο συγγραφέας υπαινίσσεται ότι ό,τι αγαπήθηκε πραγματικά δεν χάνεται, αλλά συνεχίζει να υπάρχει ως μνήμη, νόημα και παρουσία.
Ο Μικρός Πρίγκιπας είναι, τελικά, μια φιλοσοφική υπενθύμιση: όσο μεγαλώνουμε, κινδυνεύουμε να χάσουμε τον δρόμο προς το ουσιώδες. Το βιβλίο δεν μας ζητά να γίνουμε ξανά παιδιά, αλλά να μην προδώσουμε τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά κατανοούν τον κόσμο — με αλήθεια, ευθύνη και αγάπη.