Στην απόκτηση ενός ανεκτίμητου ιστορικού θησαυρού προχώρησε το ελληνικό κράτος, κλείνοντας μια συμφωνία ύψους 100.000 ευρώ για την αγορά της συλλογής φωτογραφιών του Γερμανού υπολοχαγού της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ. Πρόκειται για ένα αρχείο 262 φωτογραφιών από την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής, το οποίο ήρθε στο φως όταν ένας Βέλγος συλλέκτης επιχείρησε να το δημοπρατήσει διαδικτυακά. Ανάμεσα στα ντοκουμέντα ξεχωρίζουν οι συγκλονιστικές λήψεις από τη μαζική εκτέλεση των 200 Ελλήνων αγωνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, γεγονός που καθιστά το αρχείο αυτό ένα μοναδικό τεκμήριο των ναζιστικών εγκλημάτων πολέμου στην Ελλάδα.
Η κινητοποίηση των ελληνικών αρχών υπήρξε ακαριαία μόλις εντοπίστηκε η ηλεκτρονική δημοπρασία στα μέσα Φεβρουαρίου. Το Υπουργείο Πολιτισμού, κατόπιν θετικής γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, κήρυξε το σύνολο της συλλογής ως μνημείο, υπογραμμίζοντας την ιστορική της αξία όχι μόνο ως καταγραφή γεγονότων, αλλά και ως δείγμα της προπαγάνδας των κατοχικών δυνάμεων. Μετά από συντονισμένες ενέργειες, η ελληνική αντιπροσωπεία ταξίδεψε στο Βέλγιο, όπου εξέτασε την αυθεντικότητα του υλικού και υπέγραψε προσύμφωνο με τον κάτοχο της συλλογής, εξασφαλίζοντας την οριστική απόσυρση των φωτογραφιών από τη διεθνή αγορά.
Η Ιστορική Αξία και οι Τιμές των Φωτογραφιών στη Δημοπρασία
Πριν από την παρέμβαση του ελληνικού κράτους, οι φωτογραφίες από τις εκτελέσεις στην Καισαριανή είχαν ήδη αρχίσει να προσελκύουν έντονο ενδιαφέρον συλλεκτών, με τις τιμές ορισμένων εξ αυτών να ξεπερνούν τα 2.000 ευρώ. Η απαγόρευση δημοπράτησης τεκμηρίων που αφορούν εγκλήματα πολέμου υπήρξε το βασικό επιχείρημα για την απόσυρσή τους, καθώς τέτοια ντοκουμέντα οφείλουν να ανήκουν στη δημόσια ιστορική μνήμη και όχι σε ιδιωτικές συλλογές. Η συλλογή του Χόιερ προσφέρει μια ανατριχιαστική ματιά στην ωμότητα της εποχής, καταγράφοντας στιγμές που σημάδεψαν την ελληνική αντίσταση.
Πέρα από τις εκτελέσεις, το αρχείο περιλαμβάνει και πλήθος άλλων λήψεων που αποτυπώνουν την καθημερινότητα και την προπαγάνδα της Βέρμαχτ στην Ελλάδα του 1943-1944. Εικόνες από τον Παρθενώνα και το Παναθηναϊκό Στάδιο με τη ναζιστική σημαία να κυματίζει, παρελάσεις στρατευμάτων και στιγμιότυπα από γερμανικά στρατόπεδα στη Μαλακάσα, αποτελούσαν μέρος της δημοπρασίας. Οι τιμές για αυτές τις φωτογραφίες κυμαίνονταν σε χαμηλότερα επίπεδα, από 30 έως 100 ευρώ, όμως η συνολική τους αξία ως ενιαίο σώμα τεκμηρίωσης είναι ανυπολόγιστη για τους ιστορικούς και τους ερευνητές της περιόδου.
Η Σημασία της Διάσωσης του Αρχείου Χόιερ
Η επιτυχής κατάληξη των διαπραγματεύσεων διασφαλίζει ότι αυτά τα σημαντικά έγγραφα θα επιστρέψουν στην Ελλάδα, όπου και ανήκουν. Το αρχείο δεν περιέχει μόνο εικόνες πολέμου, αλλά και λήψεις από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις, καθώς και φωτογραφίες Ελλήνων με παραδοσιακές στολές, προσφέροντας ένα ευρύ πανόραμα της κοινωνικής και πολιτικής κατάστασης της περιόδου. Η κίνηση αυτή του Υπουργείου Πολιτισμού αποτελεί μια σημαντική νίκη για την προάσπιση της εθνικής μνήμης, αποτρέποντας τη διασπορά ιστορικών ντοκουμέντων που μαρτυρούν τις πιο σκοτεινές αλλά και τις πιο ηρωικές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.