Ο Νικηφόρος Μανδηλαράς υπήρξε μια εμβληματική μορφή της νομικής και πολιτικής ζωής της Ελλάδας, ο οποίος γεννήθηκε στη Νάξο το 1928. Ως διακεκριμένος δικηγόρος, δημοσιογράφος και εκδότης, συνέδεσε το όνομά του με την υπεράσπιση δημοκρατικών αξιών, αλλά έγινε ευρύτερα γνωστός για τον ρόλο του στη δίκη της υπόθεσης «Ασπίδα». Κατά τη διάρκεια της δίκης αυτής, ο Μανδηλαράς δεν δίστασε να συγκρουστεί με το κατεστημένο, αποκαλύπτοντας ότι πίσω από τις κατηγορίες κρυβόταν ο Γεώργιος Παπαδόπουλος και η ομάδα του, οι οποίοι προετοίμαζαν το πραξικόπημα. Οι καταγγελίες του για την ψυχική υγεία του Παπαδόπουλου και η εξαφάνιση σχετικών γνωματεύσεων δημιούργησαν ένα κλίμα έντασης που τον έθεσε στο στόχαστρο των πραξικοπηματιών.
Με την επιβολή της δικτατορίας τον Απρίλιο του 1967, η ζωή του Μανδηλαρά βρισκόταν σε άμεσο κίνδυνο λόγω της πρόθεσής του να πολιτευτεί και της προγενέστερης δράσης του. Στις 17 Μαΐου 1967, επιβιβάστηκε κρυφά στο πλοίο «Rita V» με στόχο να διαφύγει στην Κύπρο. Ωστόσο, λίγες ημέρες αργότερα, το πτώμα του βρέθηκε στην παραλία Γενναδίου της Ρόδου. Η επίσημη εκδοχή των αρχών έκανε λόγο για ατύχημα, υποστηρίζοντας ότι ο καπετάνιος τον έριξε στη θάλασσα με σωσίβιο για να βγει στην ακτή, αλλά εκείνος τραυματίστηκε στο κεφάλι και πνίγηκε. Η οικογένειά του και πολλοί συνεργάτες του αμφισβήτησαν αμέσως αυτό το σενάριο, κάνοντας λόγο για μια προμελετημένη δολοφονία.
Τα στοιχεία που ήρθαν στο φως ενίσχυαν τις υποψίες για εγκληματική ενέργεια, καθώς ο Μανδηλαράς ήταν δεινός κολυμβητής και η σωματική του διάπλαση καθιστούσε απίθανο τον πνιγμό σε μικρή απόσταση από την ακτή. Φωτογραφίες της σορού έδειχναν χτυπήματα στο κεφάλι και μια οπή στο θώρακα, ενώ μάρτυρες ανέφεραν ότι ο δικηγόρος είχε καταφέρει να βγει στη στεριά και να κρυφτεί πριν συλληφθεί από τις αρχές. Επιπλέον, η εμπλοκή του ιατροδικαστή Καψάσκη και η καθυστέρηση στην έκδοση των πορισμάτων προκάλεσαν περαιτέρω ερωτήματα για την αντικειμενικότητα της έρευνας κατά τη διάρκεια της επταετίας.
Μετά τη μεταπολίτευση, έγιναν προσπάθειες για την αναψηλάφηση της υπόθεσης, η οποία το 1984 χαρακτηρίστηκε πλέον ως ανθρωποκτονία από πρόθεση. Παρά τις νέες διώξεις εναντίον στελεχών της χούντας, όπως ο Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος και ο Ιωάννης Λαδάς, η έρευνα δεν κατάφερε να οδηγήσει σε τελικές καταδίκες, καθώς η υπόθεση προσέκρουσε σε νομικά εμπόδια και περίεργα συμβάντα, όπως ο θάνατος του ανακριτή σε τροχαίο. Ο θάνατος του Νικηφόρου Μανδηλαρά παραμένει μέχρι σήμερα μια ανοιχτή πληγή στην ιστορία της αντίστασης κατά της δικτατορίας, αποτελώντας ένα σκοτεινό μυστήριο που συνεχίζει να απασχολεί την κοινή γνώμη και τους ιστορικούς ερευνητές.