Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 αποτελεί την ιδρυτική πράξη του νεοελληνικού κράτους, όμως η επίσημη εξιστόρησή της από τους κρατικούς και εκπαιδευτικούς μηχανισμούς συνοδεύεται συχνά από εθνικούς μύθους και αποσιωπήσεις. Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι αυτός του «Κρυφού Σχολειού». Στην πραγματικότητα, η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν απαγόρευε την εκπαίδευση των χριστιανών, η οποία βρισκόταν υπό τον πλήρη έλεγχο της Εκκλησίας μέσω του συστήματος των Millet. Σχολεία όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή λειτουργούσαν κανονικά, ενώ ο πραγματικός πολέμιος των προοδευτικών ιδεών και των θετικών επιστημών ήταν συχνά ο ανώτερος κλήρος, που φοβόταν την επίδραση του Διαφωτισμού.
Ένας άλλος κεντρικός μύθος αφορά την έναρξη της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα στις 25 Μαρτίου. Η ημερομηνία αυτή ορίστηκε αυθαίρετα το 1838 από τον βασιλιά Όθωνα για να ταυτιστεί η εθνική επέτειος με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, προσδίδοντας στον αγώνα θρησκευτικό μανδύα και νομιμοποιώντας την εξουσία του κράτους στη συνείδηση των μαζών. Οι πραγματικές συγκρούσεις είχαν ξεκινήσει νωρίτερα, με την απελευθέρωση της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου, ενώ ο Παλαιών Πατρών Γερμανός στα απομνημονεύματά του δεν αναφέρει τίποτα για την ύψωση του λαβάρου στην Αγία Λαύρα, παραδεχόμενος μάλιστα ότι εκείνες τις ημέρες βρισκόταν κρυμμένος για να αποφύγει τη σύλληψη.
Η ιδέα της «εθνικής ομοψυχίας» καταρρίπτεται επίσης από την ιστορική πραγματικότητα των εμφυλίων πολέμων (1823-1825). Η επαναστατημένη κοινωνία δεν ήταν ενιαία, αλλά χωρισμένη σε ομάδες με συγκρουόμενα συμφέροντα: εφοπλιστές που στόχευαν σε ένα συγκεντρωτικό αστικό κράτος, κοτζαμπάσηδες που ήθελαν να διατηρήσουν τα φεουδαρχικά τους προνόμια και φτωχοί αγρότες που αγωνίζονταν για την αναδιανομή της γης. Οι συγκρούσεις αυτές επισφραγίστηκαν από τα δάνεια της ανεξαρτησίας, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την επικράτηση της αστικής πλευράς και την υποθήκευση των εθνικών γαιών, αφήνοντας τους απλούς αγωνιστές χωρίς κοινωνική απελευθέρωση.
Επιπλέον, η επίσημη Εκκλησία ως θεσμός πολέμησε την Επανάσταση, με το Πατριαρχείο να εκδίδει βαρύτατους αφορισμούς εναντίον του Υψηλάντη και των Φιλικών. Ο απαγχονισμός του Γρηγορίου Ε' δεν οφειλόταν σε επαναστατική δράση, αλλά στην οργή του Σουλτάνου για την αποτυχία του Πατριάρχη να κρατήσει τον λαό υποταγμένο. Τέλος, ο μύθος της «φυλετικής καθαρότητας» αγνοεί τον πολυεθνοτικό χαρακτήρα της Επανάστασης, στην οποία συμμετείχαν μαζικά Αρβανίτες, Βλάχοι και άλλοι βαλκανικοί πληθυσμοί. Η μελέτη αυτών των μύθων αποκαλύπτει ότι το ελληνικό έθνος-κράτος θεμελιώθηκε πάνω στην εκμετάλλευση των κατώτερων στρωμάτων, αντικαθιστώντας τον ζυγό του ραγιά με εκείνον της καπιταλιστικής εξουσίας.