ΤΑΣΕΙΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

ΥΛΙΚΟ

ΒΙΝΤΕΟ

12/1/16

Τα δικατάληκτα επίθετα της νέας ελληνικής γλώσσας



Επειδή κάποια επίθετα έχουν μία (την ίδια) κατάληξη για το αρσενικό και το θηλυκό και μια διαφορετική για το ουδέτερο, συνολικά δηλαδή δύο καταλήξεις, λέγονται δικατάληκτα π.χ. ο επιμελής μαθητής, η επιμελής μαθήτρια, το επιμελές παιδί.


Τα δικατάληκτα επίθετα είναι λόγιας προέλευσης και έχουν μία ομάδα τύπων για το αρσενικό και το θηλυκό γένος και μία για το ουδέτερο.
Επίθετα σε -ος, -ο
Ενικός
Αρσενικό/ΘηλυκόΟυδέτερο
Ονομαστική-ος-ο
Γενική-ου-ου
Αιτιατική-ο(ν)-ο
Κλητική-ο
Πληθυντικός
Ονομαστική-οι
Γενική-ων-ων
Αιτιατική-ους
Κλητική-οι






Ενικός Αριθμός
Ονομ.οταλαντούχοςηταλαντούχοςτοταλαντούχο
Γεν.τουταλαντούχουτηςταλαντούχουτουταλαντούχου
Αιτ.τονταλαντούχοτηνταλαντούχοτοταλαντούχο
Κλητ.-ταλαντούχε- ταλαντούχε- ταλαντούχο
Πληθυντικός Αριθμός
Ονομ.
οιταλαντούχοιοιταλαντούχοιταταλαντούχα
Γεν.τωνταλαντούχωντωνταλαντούχωντωνταλαντούχων
Αιτ.τουςταλαντούχουςτιςταλαντούχουςταταλαντούχα
Κλητ.-ταλαντούχοι- ταλαντούχοι-ταλαντούχα


Τα δικατάληκτα επίθετα σε -ος, -ο μπορεί να έχουν θηλυκούς τύπους όπως και τα θηλυκά σε -ος, -α, -ο, αλλά σε επίσημο ύφος λόγου χρησιμοποιούνται οι τύποι του αρσενικού προκειμένου να προσδιοριστούν θηλυκά ουσιαστικά.
Π.χ. αζωτούχος ουσία, Βόρειος Αμερική, ενεργός δράση, ζωογόνος δύναμη, ειδοποιός διαφορά, φθοροποιός επίδραση.
Τα προπαροξύτονα επίθετα σε -ος, -ο μπορεί να σχηματίζουν τη γενική του ενικού και των τριών γενών, καθώς και την αιτιατική πληθυντικού του αρσενικού και του θηλυκού με μετακίνηση του τόνου στην παραλήγουσα (π.χ. του βορείου και βόρειου, τους βορείους και βόρειους).

Επίθετα σε -ής, -ές και -ης, -ες
Ενικός
Αρσενικό/ΘηλυκόΟυδέτερο
Ονομαστική-ής-ης-ές-ες
Γενική-ούς-ους-ούς-ους
Αιτιατική-ές-ες
Πληθυντικός
Ονομαστική-είς-εις
Γενική-ών-ων-ών-ων
Αιτιατική-είς-εις






Ενικός Αριθμός
Ονομ.οεπιμελήςηεπιμελήςτοεπιμελές
Γεν.τουεπιμελούςτηςεπιμελούςτουεπιμελούς
Αιτ.τονεπιμελήτηνεπιμελήτοεπιμελές
Κλητ.----
Πληθυντικός Αριθμός
Ονομ.
οιεπιμελείςοιεπιμελείςταεπιμελή
Γεν.τωνεπιμελώντωνεπιμελώντωνεπιμελών
Αιτ.τουςεπιμελείςτιςεπιμελείςταεπιμελή
Κλητ.-----


Τα δικατάληκτα επίθετα αυτής της κατηγορίας μπορεί να είναι:
α) οξύτονα, διατηρώντας τον τόνο στη λήγουσα σε όλη την κλίση:
οη αβλαβήςτο αβλαβές
ο, η ακριβήςτο ακριβές
ο, η αληθήςτο αληθές
οη διεθνήςτο διεθνές
ο, η ευγενήςτο ευγενές
β) παροξύτονα, αλλά με μετακίνηση του τόνου στην προπαραλήγουσα στην ονομαστική και αιτιατική ενικού του ουδετέρου:
ο, η αυθάδηςτο αύθαδες
ο, η αυτάρκηςτο αύταρκες
ο, η επιμήκηςτο επίμηκες
ο, η καλοήθηςτο καλόηθες
οη συνήθηςτο σύνηθες
Εξαίρεση το επίθετο πλήρης, που διατηρεί τον τόνο στην παραλήγουσα σε όλη την κλίση:
ο, η πλήρηςτο πλήρεςοι πλήρειςτα πλήρητων πλήρων
γ) παροξύτονα, αλλά με μετακίνηση του τόνου στη λήγουσα στη γενική πληθυντικού:
ο, η αμμώδηςτο αμμώδες (των αμμωδών)
ο, η αφρώδης, το αφρώδες (των αφρωδών)
οη βραχώδηςτο βραχώδες (των βραχωδών)
ο, η δηλητηριώδηςτο δηλητηριώδες (των δηλητηριωδών)
ο, η θορυβώδηςτο θορυβώδες (των θορυβωδών)
Η γενική ενικού του αρσενικού είναι -ους (π.χ. του μεγαλοπρεπούς ναού). Όταν όμως ένα επίθετο αυτής της κατηγορίας χρησιμοποιείται ως ουσιαστικό, μπορεί να σχηματίζει τη γενική και σε  (π.χ. του ευγενή, του συγγενή, του ψυχοπαθή).

Τα επίθετα σε -ης, -ες δε σχηματίζουν κλητική.

Περισσότερο πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό για το Δημοτικό εδώ.

Περισσότερο πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό για το Γυμνάσιο εδώ.
Περισσότερο πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό για το Λύκειο εδώ.

Δημοσίευση σχολίου

ΤΡΟΠΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΑΝΑΡΤΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ

TRANSLATE THIS SITE

 
Copyright © 2017 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ
Powered byBlogger