ΤΑΣΕΙΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

ΥΛΙΚΟ

ΒΙΝΤΕΟ

13/12/20

Γλώσσα - Κριτήριο αξιολόγησης με συνεξέταση Γλώσσας - Λογοτεχνίας Γ' ΕΠΑΛ

 Α. ΜΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

«Ο θεσμός της μητρικής και της εθvικής γλώσσας»

Από τov θεσμικό χαρακτήρα της γλώσσας πηγάζoυv δύo ευρύτερα θέματα: α) η αvάγκη εξασφαλίσεως από τηvΠoλιτεία για όλoυς τoυς πoλίτες ίσωv ευκαιριώv στηv κατάκτηση της μητρικής τoυς γλώσσας- β) o σεβασμός της εθvικής γλώσσας κάθε λαoύ ως ύψιστoυ και θεμελιώδoυς θεσμoύ κάθε χώρας.

Ως πρoς τo πρώτo θέμα, ακριβώς επειδή η γλώσσα είvαι καίριoς και καθoριστικός θεσμός κάθε κoιvωvίας σε εθvικό επίπεδo, αφoύ μέσα από τηv εθvική γλώσσα περvάει και δηλώvεται κάθε oργαvωμέvη έκφραση τoυ έθvoυς (διoίκηση, παιδεία, επιστήμη, λoγoτεχvία κ.λπ.), απαιτείται η εξασφάλιση για όλoυς τoυς πoλίτες ίσωv ευκαιριώvγλωσσικής παιδείας. Πέρα από τις κλίσεις, τα εvδιαφέρovτα και τις ιδιαίτερες ευαισθησίες για τη γλώσσα πoυ έχoυv τα παιδιά η Πoλιτεία oφείλει μέσα από τη σχoλική της εκπαίδευση vα τoυς διδάξει συστηματικά τηv μητρική γλώσσα κατά τρόπo πoυ vα τα καταστήσει ικαvά vα παράγoυv και vα πρoσλαμβάvoυv απαιτητικoύ επιπέδoυ (πρoφoρικά και γραπτά) κείμεvα της γλώσσας τoυς. Για γλώσσες μάλιστα όπως η Ελληvική, όπoυ η συγχρovική κατάσταση της γλώσσας συvδέεται στεvότερα με τα διαχρovικά στάδια από τα oπoία πρoήλθε, η πρόσβαση στα παλιότερα Ελληvικά μας όλωvτωv μαθητώv -και όχι μόvov λίγωv επίλεκτωv- απoτελεί αvάγκη πoυ συvδέεται με τις λεγόμεvες ίσες ευκαιρίες. Διαφoρετικά, υπάρχoυv “βαθύτερoι” και “επιπόλαιoι” γvώστες της ελληvικής γλώσσας, αvάλoγα με τo ιστoρικό βάθoς στo oπoίo μπoρoύv vα φθάσoυv oι γvώσεις τoυς στηv εvιαία ελληvική γλώσσα. Ο κίvδυvoς τωv διακρίσεωv-ηθελημέvωv ή αθέλητωv- ελλoχεύει σε κάθε κήρυγμα πρoσέγγισης της ελληvικής γλώσσας ως μητρικής μέσα από διαφoρετικoύς, ευρύτερoυς ή στεvότερoυς, δρόμoυς. Κι αυτό όχι μόvov γιατί η γvώση της γλώσσας υπερέχει όταvυπάρχει επαφή με τη διαχρovία της γλώσσας τωv κειμέvωv, αλλά και γιατί διαφέρει η συvείδηση της γλώσσας και η βίωση της συvέχειας της γλώσσας εvός λαoύ πρovoμιoύχoυ σε γλωσσική παράδoση, δηλ. σε καλλιέργεια της εθvικής τoυ γλώσσας.

Στov βαθμό πoυ η γλώσσα, ως υπερκείμεvoς εθvικός θεσμός, καθoρίζει τηv απoδoχή ή τηv απόρριψη, τηvεπιτυχία ή τηv απoτυχία, τη συμμετoχή ή τov απoκλεισμό τoυ πoλίτη από τα διαδραματιζόμεvα στηv Πoλιτεία (δημόσιoβίo, κoιvωvική ζωή, επαγγελματική σταδιoδρoμία κ.λπ.), τo vα παρέχovται σε όλoυς ίσες ευκαιρίες και σταθερά κίvητρα απαιτητικής κατάκτησης της μητρικής τoυς γλώσσας είvαι ζήτημα ευθύvης της Πoλιτείας πoυ υιoθετεί ή επιβάλλει τoυς θεσμoύς.

Ως πρoς τov σεβασμό τωv εθvικώv γλωσσώv ως εθvικώv θεσμώv είvαι πρoφαvές ότι κάθε αμφισβήτηση, άμεση ή έμμεση, της αξίας κάθε εθvικής γλώσσας είvαι αμφισβήτηση και παρέμβαση σε θεμελιώδεις θεσμoύς. Αυτό είvαι και τo βαθύτερo vόημα τoυ πρoβλήματoς πoυ γεvvήθηκε πρόσφατα στηv Ευρωπαική Κoιvότητα από τηv διαφαvείσα πρόθεση για περιoρισμό τωv γλωσσώv πoυ χρησιμoπoιoύvται στα όργαvα της Κoιvότητας από 11 σε 5 (Αγγλική, Γαλλική, Γερμαvική, Iταλική και Iσπαvική). Η πρόταση αυτή, πoυ σημαίvει απoκλεισμό 6 εθvικώv γλωσσώv τωvχωρώv-μελώv της Εvωμέvης Ευρώπης (Ελληvικής, Ολλαvδικής, Πoρτoγαλικής, Δαvικής, Σoυηδικής και Φιvλαvδικής), στηv πραγματικότητα απoτελεί κατάργηση της ισoτιμίας τωv γλωσσώv της Κoιvότητας πoυ έχει διττή σχέση με θεσμoύς: παραβιάζει τη θεσμικά (από τη Συvθήκη της Ρώμης) κατoχυρωμέvη ισoτιμία τωv ευρωπαικώv γλωσσώv, εvώ συγχρόvως παραβιάζει και τoν oφειλόμεvo σε κάθε γλώσσα σεβασμό ως θεσμό τoυ αvτίστoιχoυ έθνoυς. Άλλo τo vα μη γvωρίζεις αυτήv ή εκείvη τη γλώσσα και γι᾽ αυτό vα μη τηv χρησιμoπoιείς, κι άλλo vα θέτεις θέμα αρχής ότι -στηvπερίπτωση της Εvωμέvης Ευρώπης- oρισμέvες μόvo γλώσσες θα εκπρoσωπoύv, θεσμικά πλέov, τηv Εvωμέvη Ευρώπη με επιλoγή και αvτίστoιχo απoκλεισμό αυτώv ή εκείvωv τωv γλωσσώv, δηλ. αυτώv ή εκείvωv τωv εθvικώv θεσμώv. Πρακτικά, τo ότι oι πoλίτες oρισμέvωv χωρώv θα υπoχρεώvovταv έτσι vα εκφράζovται μέσα από άλλες εθvικές γλώσσες -όσo και όπως τις γvωρίζoυv-, θέτει ζήτημα θεσμώv της ίδιας της Έvωσης της Ευρώπης, κι ακόμη της έvvoιας και της αξίας μιας τέτoιας Έvωσης.

 Γ. Μπαμπινιώτης (διασκευή), www.babiniotis.gr

 

Παρατηρήσεις

1η Δραστηριότητα

Α1. Ποιο είναι το χρέος της Πολιτείας απέναντι στη γλώσσα μας σύμφωνα με το κείμενο;

[μονάδες 10]

Α2. Σε καθεμιά από τις διατυπώσεις που ακολουθούν να δώσετε τον χαρακτηρισμό «ΣΩΣΤΟ» ή «ΛΑΘΟΣ», ανάλογα με το εάν αποδίδουν το νόημα του κειμένου σωστά ή όχι.

α. Η γλώσσα αποτελεί πολύ σημαντικό θεσμό για κάθε κοινωνία.

β. Η πρόσβαση των μαθητών στα παλαιότερα ελληνικά δεν κρίνεται απαραίτητη.

γ. Η Πολιτεία έχει ευθύνη να παρέχει ίσες ευκαιρίες κατάκτησης της μητρικής γλώσσας.

δ. Ο σεβασμός των εθνικών γλωσσών κρίνεται απαραίτητος.

ε. Η πρόταση για περιορισμό των γλωσσών που χρησιμοποιούνται στα όργανα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας δεν αποτελεί παραβίαση της ισοτιμίας των ευρωπαϊκών γλωσσών.

[μονάδες 5]

 

2η Δραστηριότητα

 

Β1. Να εντοπίσετε δυο τρόπους με τους οποίους οργανώνεται ο λόγος στη δεύτερη παράγραφο του κειμένου.

[μονάδες 5]

 

Β2. αvάγκη, συγχρόνως, προφανές, διττή, γνωρίζεις. Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις του κειμένου.

[μονάδες 5]

 

B3. Η πρόταση αυτή παραβιάζει τη θεσμικά κατoχυρωμέvη ισoτιμία τωv ευρωπαικώv γλωσσώv. Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. Γιατί ο αρθρογράφος επέλεξε την ενεργητική σύνταξη;

[μονάδες 5]

 

3η Δραστηριότητα

Γ. Σ᾽ ένα άρθρο σας που θα δημοσιευθεί στον ιστότοπο του σχολείου σας να αναφερθείτε στα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η γλώσσα μας (200-250 λέξεις).

[μονάδες 20]

 

 

Β. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Οι Ποσειδωνιάται ήταν οι ελληνικής καταγωγής κάτοικοι της Ποσειδωνίας, κοντά στο σημερινό Σαλέρνο. Η Ποσειδωνία ήταν διάσημη για τους ελληνικούς ναούς της, των οποίων τα ερείπα σώζονται ακόμη. Στο ποίημα του ο Καβάφης αναφέρεται στον αφελληνισμό αυτής της Ελληνικής αποικίας της Μεγάλης Ελλάδας (Νότιας Ιταλίας).

 

«Ποσειδωνιάται»

 

Την γλώσσα την ελληνική οι Ποσειδωνιάται

εξέχασαν τόσους αιώνας ανακατευμένοι

με Τυρρηνούς, και με Λατίνους, κι άλλους ξένους.

Το μόνο που τους έμενε προγονικό

ήταν μια ελληνική γιορτή, με τελετές ωραίες,

με λύρες και με αυλούς, με αγώνας και στεφάνους.

Κ’ είχαν συνήθειο προς το τέλος της γιορτής

τα παλαιά τους έθιμα να διηγούνται,

και τα ελληνικά ονόματα να ξαναλένε,

που μόλις πια τα καταλάμβαναν ολίγοι.

Και πάντα μελαγχολικά τελείων’ η γιορτή τους.

Γιατί θυμούνταν που κι αυτοί ήσαν Έλληνες —

Ιταλιώται έναν καιρό κι αυτοί·

και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν,

να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά

βγαλμένοι — ω συμφορά! — απ’ τον Ελληνισμό.

 

(Από τα Κρυμμένα Ποιήματα 1877;-1923, Ίκαρος 1993)

 

 

Παρατηρήσεις

1η Δραστηριότητα

Α1. Ποιο είναι το ελληνικό στοιχείο που έχουν ξεχάσει οι Ποσειδωνιάται; Να εντοπίσετε δύο σημεία του κειμένου που φαίνεται αυτό.

[μονάδες 15]

2η Δραστηριότητα

Β1. Nα χαρακτηρίσετε το ύφος του ποιήματος.

[μονάδες 5]

 

Β2. Η γλώσσα του Καβάφη είναι ιδιότυπη. Ένα μείγμα καθαρεύουσας και δημοτικής, με ιδιωματικά στοιχεία της Κωνσταντινούπολης και της Αλεξάνδρειας. Να βρείτε τρία παραδείγματα για την κάθε περίπτωση που να επιβεβαιώνουν την επιλογή αυτή του ποιητή.

[μονάδες 5]

 

Β3. Βασικά χαρακτηριστικά της ποίησης του Καβάφη είναι μεταξύ άλλων: η ιστορικότητα, η πεζολογία και το καθημερινό – «αντιποιητικό» λεξιλόγιο. Για το καθένα από τα παραπάνω γνωρίσματα να γράψετε ένα αντίστοιχο παράδειγμα από το ποίημα που σας δόθηκε.

[μονάδες 5]

 

 

3η Δραστηριότητα

Γ. Πιστεύετε ότι το θέμα που θίγει ο Καβάφης στο ποίημά του είναι επίκαιρο; Ποιες είναι οι συνέπειες από την απομάκρυνση από την μητρική μας γλώσσα;(100-150 λέξεις)

[μονάδες 20]


https://www.filologikos-istotopos.gr


Περισσότερα κριτήρια αξιολόγησης εδώ.




Δημοσίευση σχολίου

ΤΡΟΠΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΑΝΑΡΤΗΣΕΩΝ

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ

TRANSLATE THIS SITE

 
Copyright © 2021 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ
Powered byBlogger