Στο τέλος του 12ου αιώνα π.Χ., η Μυκηναϊκή Πύλος βρισκόταν στο απόγειό της. Το ανάκτορο του Νέστορα έσφυζε από ζωή, αλλά κάτω από την επιφάνεια, μια πρωτοφανής διαμάχη σιγόβραζε, αποτυπωμένη σε πήλινες πινακίδες που διασώθηκαν από τις φλόγες. Ήταν η ιστορία της Ερίθας, μιας ιέρειας που τόλμησε να αντιταχθεί σε ολόκληρη την κοινότητα για ένα κομμάτι γης.
Μια γυναίκα με δύναμη σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο
Η Ερίθα δεν ήταν μια συνηθισμένη γυναίκα. Ως ιέρεια της θεάς Potnia, διοικούσε το ιερό της και διαχειριζόταν μεγάλες εκτάσεις γης. Σε μια κοινωνία όπου οι άνδρες είχαν τον πρώτο λόγο, εκείνη είχε καταφέρει να αποκτήσει δύναμη και αυτονομία μέσω της θρησκείας.
Η διαμάχη ξέσπασε όταν η Ερίθα διεκδίκησε ένα μεγάλο κομμάτι εύφορης γης ως etōnion—αφιερωμένο στη θεά και απαλλαγμένο από φόρους. Η κοινότητα των γαιοκτημόνων, γνωστή ως δάμος, υποστήριξε ότι η γη ήταν onaton—κοινή και φορολογήσιμη. Στην ουσία, ο αγώνας δεν ήταν για τη γη, αλλά για τον έλεγχο του πλούτου και της εξουσίας.
Το δικαστικό δράμα που έμεινε στις πινακίδες
Οι πινακίδες της Πύλου κατέγραψαν αυτή τη νομική διαμάχη με πρωτοφανή λεπτομέρεια, καθιστώντας την την αρχαιότερη καταγεγραμμένη δίκη στην ιστορία της Ευρώπης. Ο πηλός έγινε το «χαρτί» της εξουσίας και η γραφή το εργαλείο της δικαιοσύνης.
Η απόφαση, όμως, δεν ήρθε ποτέ. Η πόλη παραδόθηκε στις φλόγες κατά την εισβολή ενός εχθρού. Μέσα στην καταστροφή, η φωνή της Ερίθας σίγησε, αλλά η ιστορία της έμεινε ζωντανή στις στάχτες.
Η δίκη της Ερίθας δεν είναι απλώς ένα ιστορικό περιστατικό. Είναι το αποτύπωμα μιας γυναίκας που στάθηκε απέναντι στην εξουσία, υπερασπίζοντας τα δικαιώματά της και το ιερό της. Τρεις χιλιετίες αργότερα, η τόλμη της παραμένει ζωντανή, υπενθυμίζοντάς μας ότι η μάχη για τη δικαιοσύνη είναι διαχρονική.