Είναι γεγονός: το Λύκειο στην Ελλάδα σήμερα δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Οι μαθητές νιώθουν αποκομμένοι, η γνώση μοιάζει άχρηστη και η εκπαίδευση περιορίζεται σε μια ατελείωτη προετοιμασία για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Ποια είναι τα βαθύτερα προβλήματα του εκπαιδευτικού μας συστήματος και πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα σχολείο που πραγματικά εμπνέει και προετοιμάζει τους νέους;
Η τυραννία των Πανελλαδικών
Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις αποτελούν τη μεγαλύτερη στρέβλωση του σύγχρονου Λυκείου. Όλα περιστρέφονται γύρω από την εισαγωγή στα πανεπιστήμια, με αποτέλεσμα τα μαθήματα που δεν εξετάζονται να μένουν κυριολεκτικά κάτω από τα θρανία.
Αντί η μάθηση να είναι ένα ταξίδι προς την κριτική σκέψη, μετατρέπεται σε έναν αγώνα αποστήθισης. Οι μαθητές αναγκάζονται να απομνημονεύουν γνώσεις αποκομμένες από την πραγματική ζωή, χωρίς να τους δίνεται η ευκαιρία να κατανοήσουν την κοινωνία ή να αναπτύξουν την κριτική τους ικανότητα – ένα από τα πιο σημαντικά εφόδια για τη ζωή.
Ακόμα και οι νέες τεχνολογίες, όπως οι διαδραστικοί πίνακες, δεν αξιοποιούνται στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους, καθώς το αναχρονιστικό πρόγραμμα σπουδών δεν τους επιτρέπει να αναβαθμίσουν ουσιαστικά τη διδασκαλία.
Μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες: Οι μεγάλοι χαμένοι
Το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα δυσκολεύει ιδιαίτερα τους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες. Η θεωρητική, αποστηθιστική ύλη του Γενικού Λυκείου και των ΕΠΑΛ τους αποθαρρύνει, με αποτέλεσμα να χάνουν το ενδιαφέρον τους.
Αν και οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί τους αντιμετωπίζουν με επιείκεια, η εστίαση στις Πανελλαδικές αφήνει ελάχιστα περιθώρια για εναλλακτικές μεθόδους διδασκαλίας. Οι μαθητές αυτοί, που θα μπορούσαν να διαπρέψουν σε εργαστηριακές ή δημιουργικές δραστηριότητες, νιώθουν τελικά ότι το σχολείο δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητές τους.
Η αναγκαία αλλαγή: Πώς θα ξαναβρούμε τον δρόμο;
Για να γίνει ουσιαστική αλλαγή στο Λύκειο, χρειάζεται κάτι περισσότερο από απλές υπουργικές πρωτοβουλίες, οι οποίες άλλωστε είναι συχνά εφήμερες (από το 2009 το Υπουργείο Παιδείας έχει αλλάξει όνομα 7 φορές!).
Χρειαζόμαστε μια ευρεία εθνική σύσκεψη για την Παιδεία, στην οποία τα πολιτικά κόμματα θα δεσμευτούν σε έναν μακροπρόθεσμο, σταθερό σχεδιασμό. Ένα εκπαιδευτικό σύστημα που θα δίνει έμφαση:
Στη γνώση της κοινωνίας και των σύγχρονων προβλημάτων.
Στην ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας, ώστε οι νέοι να αντιστέκονται στον λαϊκισμό και τον καταναλωτισμό.
Στην πολιτική αγωγή, για τη διαμόρφωση ενεργών και νομοταγών πολιτών.
Στην ορθή χρήση της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Είναι καιρός να εγκαταλείψουμε το σχολείο της αποστήθισης και να δημιουργήσουμε ένα σχολείο που θα βγάζει «επαναστάτες» με τη λογική του Έριχ Φρομ: ανθρώπους που σκέφτονται κριτικά και αμφισβητούν κάθε δεδομένη κατάσταση.