Τις δεκαετίες του '90 και του '00, οι «εταιρείες»-πυραμίδες θέριεψαν στην Ελλάδα, υποσχόμενες εξωπραγματικά κέρδη μέσω στρατολόγησης μελών. Αν και η πιο διάσημη περίπτωση παγκοσμίως ήταν αυτή του Μπέρναντ Μάντοφ στη Wall Street, η ελληνική ασφαλιστική αγορά γνώρισε το δικό της μεγάλο σκάνδαλο: την κατάρρευση της Ασπίς Πρόνοια και του επικεφαλής της, Παύλου Ψωμιάδη.
Η «Ασπίς» φιλοδοξούσε να γίνει το αντίπαλο δέος της Interamerican. Τελικά, αποδείχθηκε ένα πυραμιδικό οικοδόμημα που κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος, αφήνοντας πίσω της 37.000 εξαπατημένους και μια «τρύπα» άνω των 400 εκατ. ευρώ.
Η γιγάντωση μιας «βιομηχανίας» ασφαλίσεων
Η Ασπίς Πρόνοια πέρασε στα χέρια του Παύλου Ψωμιάδη το 1987. Ακολούθησε ένα μπαράζ εξαγορών και συγχωνεύσεων περισσοτέρων από 15 εταιριών, καθώς και η επέκταση στον τραπεζικό κλάδο με την ίδρυση της Aspis Bank.
Όμως, όπως αποδείχθηκε αργότερα, ο πραγματικός σκοπός αυτού του πολυσχιδούς σχήματος ήταν η αλληλοχρηματοδότηση των εταιριών και η δημιουργία μιας δομής που θα ήταν δύσκολο να ελεγχθεί από τις εποπτικές αρχές.
Aspis Bonds: Τα συμβόλαια που ξεσήκωσαν θύελλα
Στα χρόνια της δόξας του Χρηματιστηρίου, η Ασπίς εξέδωσε τα περίφημα Aspis Bonds. Αυτά τα επενδυτικά ασφαλιστήρια υπόσχονταν στους επενδυτές αποδόσεις που ξεπερνούσαν κατά πολύ τις προθεσμιακές καταθέσεις.
Οι αναλυτές της εποχής έβλεπαν ήδη τις πρώτες «τρύπες»:
- Προβληματικά χαρτοφυλάκια: Η αγορά βοούσε για χαρτοφυλάκια με τεράστια προβλήματα.
- Δανεισμός ασφαλίστρων: Η εταιρεία φέρεται να δανειζόταν τα χρήματα των ασφαλισμένων για να χρηματοδοτήσει τις συνεχείς εξαγορές της.
Παρά τις φιλόδοξες κινήσεις του Ψωμιάδη (έφτασε μέχρι την εξαγωγή ασφαλειών στη Σουηδία!), οι εποπτικές αρχές ήταν πλέον σε εγρήγορση.
Το κανόνι και η τραγική κατάρρευση
Η σύσταση της Επιτροπής Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης το 2007 σήμανε την αρχή του τέλους. Οι έλεγχοι αποκάλυψαν μια τεράστια οικονομική φούσκα με έλλειμμα άνω των 400 εκατ. ευρώ.
Το «κανόνι» έσκασε τον Σεπτέμβριο του 2009, πλήττοντας:
- 700 εργαζομένους που βρέθηκαν στον δρόμο.
- Δεκάδες χιλιάδες ασφαλισμένων και ιδιωτών που έχασαν τις αποταμιεύσεις και τις επενδύσεις τους.
Η δίκη, η καταδίκη και ο θάνατος στη φυλακή
Ο Παύλος Ψωμιάδης συνελήφθη και δικάστηκε για πέντε βαρύτατα αδικήματα, μεταξύ των οποίων σύσταση εγκληματικής οργάνωσης, απάτη, υπεξαίρεση και ξέπλυμα χρήματος. Καταδικάστηκε σε συνολική κάθειρξη 74 ετών και 9 μηνών (εκτιτέα τα 25) και πρόστιμο 1 εκατ. ευρώ.
Ο έκπτωτος επιχειρηματίας φυλακίστηκε τον Δεκέμβριο του 2010 και πέθανε από ανακοπή καρδιάς στο κελί του τον Ιούλιο του 2017, σε ηλικία 74 ετών.
Στην τελική κατάληξη της υπόθεσης, τον Δεκέμβριο του 2018, τα μέλη της οικογένειας Ψωμιάδη και η συντριπτική πλειονότητα των κατηγορουμένων αθωώθηκαν, κλείνοντας έτσι τον νομικό φάκελο. Ωστόσο, η Ασπίς θα μείνει στην ιστορία ως το κλασικό παράδειγμα μιας οικονομικής αυτοκρατορίας που χτίστηκε πάνω σε πήλινα πόδια, καταστρέφοντας την εμπιστοσύνη στην ελληνική ασφαλιστική αγορά.