Η Μεταπολεμική Ελλάδα, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '70, έτρεχε με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Εμβληματικές βιομηχανίες όπως η Χαλυβουργική, η Ιζόλα και η Πειραϊκή Πατραϊκή εκτόξευαν τους δείκτες ανάπτυξης. Μέσα σε αυτό το κλίμα φιλοδοξίας γεννήθηκε η τελευταία μεγάλη ευκαιρία για τη χώρα να αποκτήσει τη δική της βαριά βιομηχανία και, συγκεκριμένα, αυτοκινητοβιομηχανία.
Ήταν το 1976 όταν ο Νίκος Ι. Θεοχαράκης, ένας επιχειρηματίας με όραμα, αποφάσισε να συνεργαστεί με τον ιαπωνικό κολοσσό. Πώς χάθηκε αυτή η ιστορική ευκαιρία και τι ρόλο έπαιξαν η ελληνική γραφειοκρατία και η πολιτική αδιαφορία;
ΤΕΟΚΑΡ: Η ελληνική "Datsun" γεννιέται στον Βόλο
Το 1976, η οικογένεια Θεοχαράκη ίδρυσε την ΤΕΟΚΑΡ, ξεκινώντας στο Αιγάλεω με την κατασκευή κιβωταμαξών για τα ελαφρά φορτηγά Datsun Pick-Up.
Το μεγάλο βήμα έγινε το 1978. Η ΤΕΟΚΑΡ μετατράπηκε σε Α.Ε. και προτάθηκε στη Nissan η δημιουργία εργοστασίου συναρμολόγησης στον Βόλο.
- Γιατί ο Βόλος; Επιλέχθηκε λόγω του λιμανιού (για εισαγωγή εξαρτημάτων) και της στρατηγικής θέσης του, ίσης απόστασης από Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
- Μοναδική συμφωνία: Οι Θεοχαράκηδες διατήρησαν πλήρως τον μετοχικό έλεγχο – κάτι σπάνιο για τη Nissan παγκοσμίως. Η ιαπωνική εταιρεία είδε στην ΤΕΟΚΑΡ την ευκαιρία να εξασφαλίσει μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά.
Το 1980 ξεκίνησε η παραγωγή με το Datsun Pick Up 1600 και το επιβατηγό Datsun Cherry. Το εργοστάσιο διέθετε ένα από τα πλέον σύγχρονα βαφεία της Ευρώπης και έφτασε να κατασκευάζει καθίσματα και μεταλλικά μέρη κιβωταμαξών.
Η ΤΕΟΚΑΡ ως παγκόσμιο πρότυπο ποιότητας
Η ελληνική μονάδα εφάρμοσε ιαπωνικές μεθόδους παραγωγής, τις οποίες μάλιστα προσάρμοσε στα εγχώρια δεδομένα.
- Ελληνική καινοτομία: Στις αρχές του '90, οι Έλληνες μηχανικοί της ΤΕΟΚΑΡ, χωρίς τη συνεργασία των Ιαπώνων, δημιούργησαν και εφάρμοσαν ρομποτικό σύστημα για τη συναρμολόγηση του αμαξώματος.
- Παγκόσμια αναγνώριση: Η μητρική Nissan κατέταξε την ΤΕΟΚΑΡ στην πρώτη θέση μεταξύ όλων των μονάδων συναρμολόγησης με το δικό της brand παγκοσμίως! Έστελνε μάλιστα τεχνικούς άλλων χωρών για εκπαίδευση στον Βόλο.
Η μεγάλη προδοσία: Πώς χάθηκε η Nissan (και το μέλλον)
Το 1986, η Nissan έκανε επίσημη πρόταση στην οικογένεια Θεοχαράκη για κοινή ίδρυση ενός μεγαλύτερου εργοστασίου στην Ελλάδα, με στόχο να γίνει η «γερή» βάση της στην Ευρώπη.
Ο πρόεδρος της Nissan, Γιουτάκα Κούμε, ταξίδεψε ο ίδιος στον Βόλο, αλλά η υποδοχή που συνάντησε ήταν σοκαριστική:
- Πολιτική αδιαφορία: Κανένα κυβερνητικό στέλεχος δεν δέχτηκε να συναντήσει τον πρόεδρο της Nissan. Η τότε υφυπουργός Βιομηχανίας Βάσω Παπανδρέου απείχε.
- Απουσία δημάρχου: Ο δήμαρχος Βόλου αποφάσισε να μην παραβρεθεί στη συνάντηση, πιθανώς λόγω της τότε έντονης αντι-καπιταλιστικής σοσιαλιστικής ιδεολογίας.
Την ίδια στιγμή, ενημερωμένη για τα σχέδια, η πρωθυπουργός της Βρετανίας, Μάργκαρετ Θάτσερ, έκανε τον... κόπο να στείλει λιμουζίνες της αγγλικής πρεσβείας στον Βόλο. Η γιαπωνέζικη αντιπροσωπεία πείστηκε άμεσα και επένδυσε στο Σάντερλαντ (όπου το εργοστάσιο της Nissan λειτουργεί έως σήμερα!).
Το λουκέτο-σύμβολο της αποβιομηχάνισης
Η Ελλάδα έχασε την ιστορική ευκαιρία να γίνει ανταγωνιστική δύναμη στη βαριά βιομηχανία. Η ΤΕΟΚΑΡ, παρότι συναρμολόγησε 170.000 αυτοκίνητα σε 15 χρόνια, αντιμετώπισε αφόρητη κυβερνητική αδιαφορία:
- Μόνο μία κρατική παραγγελία: Ο Όμιλος Θεοχαράκη έλαβε μία και μοναδική κρατική παραγγελία (για 70 αυτοκίνητα) το 1983, καθώς οι κρατικές αρχές προτιμούσαν τις εισαγωγές!
- Ασταθής πολιτική: Η κυβέρνηση θέσπισε και έπαυσε χωρίς προειδοποίηση τη νομοθεσία περί απόσυρσης αυτοκινήτων, αφήνοντας την ΤΕΟΚΑΡ με μεγάλα αποθέματα και αδυναμία προγραμματισμού.
Το 1995, η ΤΕΟΚΑΡ έβαλε λουκέτο. Η πτώση της, ένα εργοστάσιο-πρότυπο που έχασε η χώρα λόγω πολιτικής κοντοφθαλμίας, θεωρείται πλέον σύμβολο της αποβιομηχάνισης της Ελλάδας τις δεκαετίες '80 και '90, με ολέθριες συνέπειες για την εγχώρια παραγωγή και την απασχόληση.