Η Επανάσταση του 1821 —η Εθνική Παλιγγενεσία— αιφνιδίασε την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά και την Ευρώπη. Αν και αρχικά οι μεγάλες δυνάμεις προσπάθησαν να αγνοήσουν τον ελληνικό ξεσηκωμό, οι θηριωδίες των Οθωμανών κατά των χριστιανικών πληθυσμών ήταν τόσο ακραίες που αδύνατον να κρυφτούν.
Κάθε σφαγή και βιαιοπραγία γινόταν πάταγος στη Γηραιά Ήπειρο, τροφοδοτώντας το Φιλελληνικό Κίνημα και στρέφοντας την παγκόσμια κοινή γνώμη προς τον αγώνα των Ελλήνων. Αυτές είναι οι 6 κορυφαίες τραγωδίες που θεμελίωσαν την Ελληνική Επανάσταση με το αίμα των αμάχων.
1. Ο απαγχονισμός του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε' & οι σφαγές στην Κωνσταντινούπολη (10 Απριλίου 1821)
Ως άμεση αντίδραση στο ξέσπασμα της Επανάστασης, ο Σουλτάνος στοχοποίησε τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε', την θεσμοθετημένη κεφαλή του Γένους. Θεωρώντας τον συνένοχο, διέταξε τον απαγχονισμό του και τη δημόσια σκύλευση του σκηνώματός του.
Ταυτόχρονα, ακολούθησαν σφαγές σε βάρος επιφανών Ελλήνων, κυρίως Φαναριωτών, και λεηλασίες σε μεγάλα κέντρα της Αυτοκρατορίας (Σμύρνη, Θεσσαλονίκη, Κύπρος κ.ά.). Η σκληρή και αδικαιολόγητη αντίδραση του Σουλτάνου είχε διπλό αποτέλεσμα:
- Θεμελίωσε την Επανάσταση: Έπεισε και τους τελευταίους διστακτικούς να στηρίξουν τον Αγώνα.
- Ξύπνησε τη Δύση: Προκάλεσε ισχυρότατη συμπάθεια στον χριστιανικό κόσμο, καθιστώντας αδύνατη πλέον τη συνύπαρξη Ελλήνων και Τούρκων.
2. Η σφαγή της Σαμοθράκης (1 Σεπτεμβρίου 1821)
Λίγους μήνες μετά, η Σαμοθράκη, ένας ακριτικός φάρος του Ελληνισμού, πλήρωσε βαρύ τίμημα. Οι κάτοικοι του νησιού, παρακινημένοι από Φιλικούς, κήρυξαν την ελευθερία τους και αρνήθηκαν να πληρώσουν φόρους.
Ο Σουλτάνος έστειλε τον υποναύαρχο Καρά Αλή με χιλιάδες στρατιώτες. Παρά τη σθεναρή αντίσταση, οι Τούρκοι κατέλαβαν τη Χώρα. Ακολούθησαν λεηλασίες, καταστροφή εκκλησιών, και μια δολοφονική σφαγή που οι ντόπιοι αποκάλεσαν «ημέρα χαλασμού». Από τους 15.000 κατοίκους, εκτιμάται ότι επέζησαν ελάχιστες οικογένειες, με εκατοντάδες να σφάζονται ή να αιχμαλωτίζονται.
3. Η σφαγή της Χίου (30 Μαρτίου-2 Απριλίου 1822)
Το 1822, ο Σουλτάνος οργάνωσε νέα, μαζικά αντίποινα για να τρομοκρατήσει τους πληθυσμούς. Η καταστροφή της Χίου, ενός πλούσιου νησιού με αρχοντική παράδοση, ήταν μια πρωτοφανούς αγριότητας επιχείρηση που οδήγησε στη δολοφονία 50.000 Ελλήνων.
Ως απάντηση στην αποβίβαση Σαμίων επαναστατών, ο οθωμανικός στόλος, με διοικητή τον Καρά Αλή, αποβίβασε 7.000 στρατιώτες. Ακολούθησαν σφαγές και αιχμαλωσίες (μεταξύ 30.000-50.000 θύματα), και το νησί παραδόθηκε στις φλόγες.
Η σφαγή της Χίου ξεσήκωσε ένα τεράστιο κύμα φιλελληνισμού παγκοσμίως. Η εκδίκηση ήρθε λίγο αργότερα: ο Ψαριανός πυρπολητής Κωνσταντίνος Κανάρης πυρπόλησε τη ναυαρχίδα του οθωμανικού στόλου, σκοτώνοντας τον Καρά Αλή και 2.000 ναύτες.
4. Η άλωση της Νάουσας (Απρίλιος 1822)
Η φλόγα της επανάστασης στη Μακεδονία έσβησε με τραγικό τρόπο στη Νάουσα. Παρά τη σθεναρή αντίσταση 4.000-5.000 επαναστατών, ο Βαλής της Θεσσαλονίκης με 20.000 άντρες πολιόρκησε την πόλη.
Όταν η Νάουσα έπεσε, ακολούθησαν μαζικές σφαγές. Εκεί έλαβε χώρα το τραγικό γεγονός του γκρεμού της Αράπιτσας, όπου νεαρές γυναίκες προτίμησαν να πέσουν με τα παιδιά τους στον ποταμό για να μην ατιμαστούν από τον εχθρό. Οι νεκροί και αιχμάλωτοι υπολογίζονται στις 5.000, και η επανάσταση στη Μακεδονία ουσιαστικά κατεστάλη.
5. Η καταστροφή της Κάσου (7-8 Ιουνίου 1824)
Η Κάσος, ένα από τα ισχυρότερα ναυτικά προπύργια, ξεσηκώθηκε νωρίς και οι κασιώτικες ναυτικές δυνάμεις προκάλεσαν πανικό στους Οθωμανούς στο Αιγαίο. Το 1824, ο Σουλτάνος ζήτησε τη βοήθεια του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου.
Μετά την πτώση της Κρήτης, η Κάσος έμεινε μόνη, καθώς η ηπειρωτική Ελλάδα σπαραζόταν από τον εμφύλιο. Ο Τουρκοαιγυπτιακός στόλος αποβιβάστηκε και μετά από φονικές μάχες, οι κάτοικοι αποσύρθηκαν στα βουνά. Οι εισβολείς επιδόθηκαν σε σφαγές, βιασμούς και λεηλασίες, υποδουλώνοντας 2.000 γυναικόπαιδα για τα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής. Η Κάσος ερήμωσε, αλλά η λαϊκή μούσα ύμνησε τον χαλασμό και την απείθεια των Κασιωτών.
6. Η έξοδος του Μεσολογγίου (10-11 Απριλίου 1826)
Η πολιορκία του Μεσολογγίου ήταν το κορυφαίο γεγονός του Αγώνα. Η πόλη, που είχε ήδη αντισταθεί επιτυχημένα, έγινε το επίκεντρο του πανελληνίου και της Ευρώπης, έχοντας φιλοξενήσει τον Λόρδο Μπάυρον.
Από το 1825, οι δυνάμεις του πανίσχυρου Ιμπραήμ (Αιγύπτιος) και του Κιουταχή Πασά (Οθωμανός) πολιορκούσαν την πόλη για έναν ολόκληρο χρόνο. Χωρίς βοήθεια και με την πείνα να θερίζει, οι 12.000 ψυχές αποφάσισαν την ηρωική έξοδο τη νύχτα του Σαββάτου του Λαζάρου προς Κυριακή των Βαΐων. Το σχέδιο προδόθηκε ή απέτυχε, με αποτέλεσμα τη σφαγή των μαχητών. Γύρω στα 6.000 γυναικόπαιδα οδηγήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα.
Η πτώση των «Ελεύθερων Πολιορκημένων» συγκλόνισε την Ευρώπη, καταλήγοντας στο περίφημο επίγραμμα του Διονυσίου Σολωμού: «Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη / περπατώντας η Δόξα μονάχη...». Η θυσία του Μεσολογγίου ήταν η τελευταία σπίθα που ενεργοποίησε την επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων.