Για πάνω από μισό αιώνα—συγκεκριμένα 55 χρόνια, από το 1964 έως το 2019—ένα ντοκιμαντέρ παρακολουθούσε τη ζωή δεκατεσσάρων ανθρώπων από την ηλικία των 7 ετών. Αυτό ήταν το The Up Series, ένα τηλεοπτικό project που ξεκίνησε ως το «Seven up!» και εξελίχθηκε στο πιο φιλόδοξο κοινωνικό πείραμα που έγινε ποτέ στην τηλεόραση.
Ποιος ήταν ο βασικός στόχος των δημιουργών του; Να αποδείξουν ότι οι συνθήκες γέννησης και η κοινωνική τάξη καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία ζωής. Και το αποτέλεσμα ήταν συγκλονιστικό.
Ταξική ανισότητα: Η βάση του πειράματος
Οι 14 συμμετέχοντες δεν επιλέχθηκαν τυχαία. Οι δημιουργοί του «Up» αναζήτησαν τεράστιες ταξικές ανισότητες, επιδιώκοντας τη μέγιστη διασπορά εισοδημάτων και κοινωνικών υποβάθρων.
Η κάμερα κατέγραφε, ανά επτά χρόνια, τις ζωές των Άντριου, Τσαρλς, Τζον, Σούζι, Τζάκι, Λιν, Σου, Τόνι, Πολ, Σάιμον, Νικ, Πίτερ, Νιλ και Μπρους, εστιάζοντας:
- Στην κοινωνική θέση των οικογενειών τους.
- Στις προσδοκίες και τα όνειρα που είχαν, τα οποία διέφεραν δραματικά ανάλογα με την καταγωγή τους.
Το κοινό παρακολουθούσε με αγωνία τα updates κάθε επτά χρόνια, συγκρίνοντας τις πορείες ζωής και προσπαθώντας να προβλέψει αν η «μοίρα» ήταν προδιαγεγραμμένη.
Μάικλ Άπτεντ: Ο σκηνοθέτης που αφοσιώθηκε μέχρι θανάτου
Ο άνθρωπος πίσω από την εμμονή για το «Up» ήταν ο σκηνοθέτης Μάικλ Άπτεντ (γνωστός και από μεγάλες χολιγουντιανές παραγωγές). Ενώ στο πρώτο επεισόδιο ήταν απλά ερευνητής, από το «14 Up» και μετά ανέλαβε τη σκηνοθεσία και παρέμεινε ενεργά παθιασμένος με το project μέχρι τον θάνατό του.
Όμως, το πείραμα δεν ήταν απόλυτα «ψυχρό» και επιστημονικό. Ήταν τηλεόραση και το παιχνίδι της τηλεθέασης έμπαινε πάντα στη μέση:
- Προσποιητή ζωή: Αρκετοί από τους συμμετέχοντες, μεγαλώνοντας, λειτουργούσαν ως «αστέρες», λέγοντας συχνά ψεύδη για την επαγγελματική ή προσωπική τους πορεία.
- Σκηνοθετικές προβλέψεις: Ο ίδιος ο Άπτεντ παραδέχτηκε ότι μερικές φορές άφηνε τις προσωπικές του προβλέψεις να καθορίσουν τα πλάνα. Χαρακτηριστικά, κινηματογραφούσε τον Νικ σε «ύποπτες» γειτονιές, επειδή πίστευε ότι θα κατέληγε στη φυλακή!
Παρά τις παραλείψεις και την τηλεοπτική παρέμβαση, ο Άπτεντ έκανε συχνά αυτοκριτική στα επεισόδια, καταγράφοντας τις δικές του αστοχίες στις προβλέψεις.
Το συμπέρασμα: Το παρελθόν σημαδεύει το μέλλον
Το «The Up Series», παρά τις όποιες ατέλειες, απέδειξε σε μεγάλο βαθμό μια σκληρή πραγματικότητα:
Το παρελθόν και οι συνθήκες μέσα στις οποίες γεννιέται και μεγαλώνει κανείς παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας, των στόχων και των επιλογών των ανθρώπων.
Η σειρά είναι ένα μοναδικό ντοκουμέντο για το πώς η κοινωνική τάξη και οι ευκαιρίες που πηγάζουν από την καταγωγή επηρεάζουν την πορεία της ζωής, καθιστώντας το «Up» ένα διαχρονικό αριστούργημα της κοινωνικής παρατήρησης.