Πόσο καλοί είστε πραγματικά σε αυτά που νομίζετε ότι είστε; Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι υπερεκτιμούν συστηματικά τις ικανότητές τους. Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό ως η Επίδραση Dunning-Kruger, η οποία εξηγεί γιατί οι λιγότερο ικανοί συχνά είναι αυτοί που πιστεύουν ότι είναι οι πιο επιδέξιοι.
1. Η ψευδαίσθηση της υπεροχής
Η έρευνα έχει δείξει ότι οι άνθρωποι παρουσιάζουν μια ψευδαισθητική υπεροχή, κρίνοντας τους εαυτούς τους ως καλύτερους από τους περισσότερους σε βαθμό που παραβιάζει τους νόμους των μαθηματικών.
Στοιχεία:
- Όταν ρωτήθηκαν μηχανικοί λογισμικού σε δύο εταιρείες, το 32% στη μία και το 42% στην άλλη κατέταξαν τον εαυτό τους στο κορυφαίο 5% σε απόδοση.
- Το 88% των Αμερικανών οδηγών περιέγραψαν τις ικανότητές τους στην οδήγηση ως πάνω από τον μέσο όρο.
Γενική τάση: Αυτή η τάση παρατηρείται σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως η υγεία, οι ηγετικές ικανότητες, η ηθική, η γραμματική, η χρηματοοικονομική γνώση και η συναισθηματική νοημοσύνη.
Είναι αξιοσημείωτο ότι όσοι έχουν τη μικρότερη ικανότητα είναι συχνά αυτοί που είναι πιο πιθανό να υπερεκτιμήσουν τις δεξιότητές τους στον μεγαλύτερο βαθμό.
2. Η διπλή κατάρα της ανικανότητας
Όταν οι ψυχολόγοι David Dunning και Justin Kruger περιέγραψαν για πρώτη φορά το φαινόμενο το 1999, υποστήριξαν ότι τα άτομα που υστερούν σε γνώση και δεξιότητες υποφέρουν από μια «διπλή κατάρα»:
- Κάνουν λάθη: Λαμβάνουν λανθασμένες αποφάσεις λόγω της έλλειψης γνώσης.
- Αδυνατούν να αναγνωρίσουν τα λάθη: Τα ίδια γνωστικά κενά που τους οδήγησαν στο λάθος τούς εμποδίζουν επίσης να αναγνωρίσουν το πόσο άσχημα τα πήγαν.
Με άλλα λόγια, οι χειρότεροι σε μία δεξιότητα στερούνται την ίδια την τεχνογνωσία που χρειάζονται για να καταλάβουν πόσο κακοί είναι. Για παράδειγμα, οι φοιτητές με χαμηλότερες επιδόσεις σε έναν διαγωνισμό λογικής δεν μπορούσαν να αναγνωρίσουν πότε ή πόσο συχνά κατέρρεαν τα επιχειρήματά τους.
3. Η συγκρατημένη αυτοπεποίθηση και η παγίδα των ειδικών
Είναι σημαντικό ότι η επίδραση Dunning-Kruger δεν είναι θέμα εγωισμού που μας τυφλώνει στις αδυναμίες μας, καθώς οι άνθρωποι συνήθως αναγνωρίζουν τα λάθη τους μόλις αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις για να τα εντοπίσουν.
- Μέτρια εμπειρία: Τα άτομα με μέτρια εμπειρία συχνά έχουν λιγότερη αυτοπεποίθηση στις ικανότητές τους, επειδή έχουν αποκτήσει αρκετή γνώση ώστε να κατανοήσουν το εύρος όσων αγνοούν.
- Οι ειδικοί: Οι πραγματικοί ειδικοί είναι συνήθως ενήμεροι για το πόσο γνώστες είναι. Ωστόσο, συχνά πέφτουν σε διαφορετική παγίδα: υποθέτουν ότι όλοι οι άλλοι είναι εξίσου γνώστες με αυτούς.
Έτσι, όλοι, είτε είναι ανίκανοι είτε εξαιρετικά ικανοί, συχνά βρίσκονται σε μια φούσκα ανακριβούς αυτοαντίληψης.
4. Πώς να αποφύγετε την επίδραση Dunning-Kruger
Δεδομένου ότι η επίδραση Dunning-Kruger είναι «αόρατη» σε όσους την βιώνουν, υπάρχουν δύο βασικά βήματα για να μάθετε πόσο καλοί είστε πραγματικά:
- Ζητήστε ανατροφοδότηση: Ζητήστε κριτική και αξιολόγηση από άλλους ανθρώπους και λάβετε την υπόψη, ακόμα κι αν είναι δύσκολο να την ακούσετε.
- Συνεχίστε να μαθαίνετε: Όσο πιο γνώστες γινόμαστε, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να έχουμε «αόρατες τρύπες» στην ικανότητά μας.
Ίσως όλα συνοψίζονται στην παλιά παροιμία: «Όταν τσακώνεσαι με έναν ανόητο, βεβαιώσου πρώτα ότι δεν κάνει το ίδιο και ο άλλος.»