.jpg)
Η Βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ (Queen Elizabeth I), η γυναίκα που νίκησε την Ισπανική Αρμάδα και κυβέρνησε την Αγγλία για 45 χρόνια, προωθούσε την εικόνα της «Παρθένας Βασίλισσας» και της «Gloriana». Όμως, πίσω από το περίφημο λευκό μακιγιάζ και τα κοσμηματοφορεμένα φορέματα, κρυβόταν μια πραγματικότητα απόλυτης βρομιάς και τοξικότητας που θα ήταν αδιανόητη για τα σημερινά δεδομένα.
Αυτά τα πέντε μυστικά υγιεινής της Ελισάβετ αποκαλύπτουν γιατί η Χρυσή Εποχή της Αγγλίας χτίστηκε πάνω σε θεμέλια απόλυτης ακαθαρσίας.
1. Ο εθισμός στη ζάχαρη και τα σαπισμένα μαύρα δόντια
Ο εθισμός της Ελισάβετ στη ζάχαρη ήταν τόσο καταστροφικός που παραμόρφωσε φυσικά το πρόσωπό της. Τον 16ο αιώνα, η ζάχαρη ήταν πιο σπάνια από τον χρυσό, καθιστώντας την κατανάλωσή της σύμβολο απόλυτου πλούτου.
- Διαρκής κατανάλωση: Η Ελισάβετ την κατανάλωνε σε τεράστιες ποσότητες: ζαχαρωμένα βιολέτες για πρωινό, γλυκά με μαρτσιπάν και σιροπιαστά επιδόρπια.
- Η φρικτή «οδοντόκρεμα»: Το πιο σοκαριστικό είναι ότι χρησιμοποιούσε τη ζάχαρη για να καθαρίσει τα δόντια της! Την έτριβε στα ούλα της, επιταχύνοντας έτσι τη φθορά τους.
- Κοινωνική τάση: Μέχρι τη δεκαετία του 1590, οι ξένοι πρέσβεις ανέφεραν τα «μαύρα και σπασμένα δόντια» της. Το πιο απίστευτο; Οι κυρίες της αυλής αντέγραψαν τη Βασίλισσα, μαυρίζοντας σκόπιμα τα δικά τους υγιή δόντια με στάχτη και κάρβουνο, θεωρώντας τα μαύρα δόντια ένδειξη πλούτου και κοινωνικής θέσης.
2. Η φοβία για το νερό και το «λινάτο φίλτρο»
Η αποφυγή του νερού από την Ελισάβετ δεν ήταν απλώς τεμπελιά, αλλά υπολογισμένος τρόμος. Την εποχή των Τυδώρ, οι άνθρωποι πίστευαν ότι το νερό άνοιγε τους πόρους σε θανατηφόρα «μιάσματα» (δηλητηριώδη αέρα) που μετέφεραν την πανώλη. Το μπάνιο θεωρούνταν επικίνδυνο.
- Μηδενικό μπάνιο: Η Ελισάβετ περνούσε μήνες χωρίς να αγγίξει σαπούνι και νερό.
- Το καθημερινό τελετουργικό: Αντί για πλύσιμο, οι υπηρέτες αφαιρούσαν τις λινές φανέλες της (τα εσώρουχα) που είχαν απορροφήσει ιδρώτα, νεκρό δέρμα και σωματικά υγρά. Πίστευαν ότι το ύφασμα «τράβαγε» τις τοξίνες από το σώμα – δεν απαιτούνταν πλύσιμο.
- «Καθαρισμός» με άρωμα: Όταν καθαριζόταν, αυτό γινόταν με ροδόνερο και ξύδι, που ταμποναριζόταν απαλά πάνω σε στρώματα συσσωρευμένης βρωμιάς. Οι ξένοι επισκέπτες έγραφαν ότι, παρά τα αρώματα και τα μεταξωτά φορέματα, υπήρχε μια βασική δυσοσμία που την ακολουθούσε παντού.
3. Η θανατηφόρα μάσκα του «Ενετικού Ceruse» (Μόλυβδος)
Η εμβληματική λευκή όψη που βλέπουμε σε κάθε πορτρέτο της Ελισάβετ δεν ήταν φυσική, αλλά μια μάσκα από κυριολεκτικό δηλητήριο που εφάρμοζε καθημερινά για πάνω από 40 χρόνια.
- Τοξικό μακιγιάζ: Χρησιμοποιούσε το Ενετικό Ceruse (Venetian Ceruse), ένα μείγμα λευκού μολύβδου και ξυδιού. Αυτή η πάστα δημιουργούσε την εμφάνιση πορσελάνινης κούκλας, αλλά ο μόλυβδος προκαλεί εγκεφαλική βλάβη, οργανική ανεπάρκεια και αργό θάνατο.
- Αντίδραση δέρματος: Καθώς ο μόλυβδος δηλητηρίαζε το δέρμα της, προκαλώντας εξανθήματα και ουλές, η Ελισάβετ απλώς εφάρμοζε περισσότερο Ceruse για να καλύψει τη ζημιά.
- Υδράργυρος στα χείλη: Για τα κατακόκκινα χείλη της, χρησιμοποιούσε μπογιά φτιαγμένη από υδράργυρο, μια από τις πιο θανατηφόρες ουσίες. Η δηλητηρίαση από υδράργυρο προκαλεί αλλαγές διάθεσης, απώλεια μνήμης, τρέμουλο και, τελικά, παράνοια – συμπτώματα που παρατηρήθηκαν στην Ελισάβετ καθώς μεγάλωνε.
4. Η μόνιμη μυρωδιά της σήψης
Η Ελισάβετ γνώριζε πολύ καλά ότι το σώμα της, λόγω του τοξικού μακιγιάζ και της κακής υγιεινής, αποσυντιθόταν κυριολεκτικά ενώ ήταν εν ζωή.
- Pomanders και αρώματα: Κουβαλούσε συνεχώς περίτεχνες μπάλες που ονομάζονταν Pomanders, γεμάτες βότανα και ρητίνες, τις οποίες σήκωνε στη μύτη της όταν μύριζε κάτι άσχημο (συμπεριλαμβανομένης της δικής της σωματικής οσμής).
- Μόνιμη ασθένεια: Τα χρόνια δηλητηρίασης προκάλεσαν απώλεια μαλλιών και ανοιχτές πληγές στο δέρμα της. Επέμενε να φοράει κόκκινες περούκες και χρησιμοποιούσε ζαχαρόνερο και ασπράδι αυγού για να κάνει άκαμπτα τα λίγα μαλλιά που της είχαν απομείνει.
- Δυσφορία: Οι αυλικοί ψιθύριζαν ότι η Βασίλισσα είχε πληγές που σάπιζαν σε ορισμένα σημεία. Λέγεται ότι κουβαλούσε ένα αρωματισμένο μπαστούνι όχι για στήριξη, αλλά για να το κρατά στη μύτη της όταν περνούσε δίπλα από βρωμερούς αυλικούς.
5. Ανθρώπινα απόβλητα παντού και η «φυγή» της αυλής
Πίσω από τις χρυσές αίθουσες των παλατιών της Ελισάβετ υπήρχε μια αποκρουστική πραγματικότητα: δεν υπήρχαν τουαλέτες ή τρεχούμενο νερό.
- Ο βασιλικός «Close Stool»: Η προσωπική της τουαλέτα ήταν ένα ξύλινο κάθισμα (close stool) με έναν κεραμικό κουβά από κάτω, τον οποίο έπρεπε να αδειάζει με το χέρι, πολλές φορές την ημέρα, ένας ευγενής που ονομαζόταν «Groom of the Stool».
- Η μυρωδιά: Στο υπόλοιπο παλάτι, οι αυλικοί χρησιμοποιούσαν γιοφύρια, τα οποία αδειάζονταν σε υπόγεια βόθρους. Η μυρωδιά ήταν τόσο αφόρητη που τα παλάτια έκαιγαν συνεχώς βότανα και σκορπούσαν λουλούδια και άχυρα (τα οποία δεν καθαρίζονταν για μήνες και συσσώρευαν βρωμιά, εμετό, σάλιο και άλλα).
- Μετακίνηση για απόδραση: Το πιο σοκαριστικό; Η Ελισάβετ μετακινούσε ολόκληρη την αυλή της από παλάτι σε παλάτι, για να ξεφύγει από τη φρικτή δυσοσμία που γινόταν ανυπόφορη σε κάθε τοποθεσία. Άφηνε το προηγούμενο παλάτι να αερίζεται για μήνες, τρέχοντας κυριολεκτικά από τη δική της βρομιά.
Η Ελισάβετ Α΄, η «Παρθένα Βασίλισσα», ήταν μια αριστοτέχνης χειραγωγός που μετέτρεψε τη δική της σωματική αποσύνθεση σε όπλο εξουσίας, διατηρώντας μια εικόνα αιώνιας νιότης και θεϊκής ομορφιάς, ενώ ζούσε σε συνθήκες που θα τρόμαζαν ακόμη και έναν σύγχρονο κατάδικο.