Τις πρώτες πρωινές ώρες της 18ης Μαρτίου 1990, το Μουσείο Isabella Stewart Gardner στη Βοστώνη έγινε το σκηνικό της μεγαλύτερης κλοπής έργων τέχνης στην παγκόσμια ιστορία. Δύο άνδρες, μεταμφιεσμένοι σε αστυνομικούς, έκλεψαν 13 ανεκτίμητα έργα τέχνης, αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων (σύμφωνα με το FBI).
Περισσότερα από 30 χρόνια μετά, η υπόθεση παραμένει άλυτη, τα έργα αγνοούνται και το μουσείο προσφέρει μια μυθική αμοιβή 10 εκατομμυρίων δολαρίων για την ανάκτησή τους!
Το χρονικό του αδιανόητου θράσους
Η ληστεία διήρκεσε μόλις 81 λεπτά και χαρακτηρίστηκε από απίστευτο θράσος και εσωτερική γνώση των διαδικασιών:
- Η μεταμφίεση: Δύο άνδρες, ντυμένοι με στολές αστυνομικών, χτύπησαν την πλευρική είσοδο. Ισχυρίστηκαν ότι ανταποκρίνονταν σε κλήση για αναστάτωση λόγω των εορτασμών της Ημέρας του Αγίου Πατρικίου.
- Η εξουδετέρωση: Ο φρουρός ασφαλείας Rick Abath (ο οποίος νωρίτερα είχε ανοίξει και ξανακλείσει την πόρτα, μια κίνηση που θεωρήθηκε ύποπτη) τους άφησε να μπουν. Οι ληστές αμέσως εξουδετέρωσαν και χειροπέδησαν τους δύο φρουρούς, τους έδεσαν και τους οδήγησαν στο υπόγειο.
- Το λεηλατημένο δωμάτιο: Οι κλέφτες επικεντρώθηκαν κυρίως στο Ολλανδικό Δωμάτιο του δεύτερου ορόφου. Χρησιμοποιώντας λεπίδες, έκοψαν τους καμβάδες από τα τελάρα τους, καταστρέφοντας τα πανάκριβα έργα.
Απίστευτο: Οι κλέφτες πήραν τις βιντεοκασέτες από τις κάμερες ασφαλείας, αλλά άφησαν άθικτο τον σκληρό δίσκο με τα δεδομένα κίνησης!
Τα ανεκτίμητα κλοπιμαία: Ο πιο πολύτιμος πίνακας στον κόσμο;
Η επιλογή των έργων προβλημάτισε τους ειδικούς. Ενώ άφησαν πίσω τους έργα των Ραφαήλ, Μποτιτσέλι και Τιτσιάνο, πήραν:
- The Concert του Johannes Vermeer: Ένας από τους μόλις 34 γνωστούς πίνακες του Ολλανδού δασκάλου. Θεωρείται ο πολυτιμότερος μη ανακτηθείς πίνακας στον κόσμο (αξία $250 εκατ. το 2015).
- The Storm on the Sea of Galilee του Rembrandt: Το μοναδικό θαλασσογραφικό έργο του μεγάλου Ολλανδού.
- A Lady and Gentleman in Black και ένα μικροσκοπικό χαρακτικό αυτοπροσωπογραφίας του Rembrandt.
- Πέντε σκίτσα του Edgar Degas (σχετικά μικρής αξίας).
- Chez Tortoni του Édouard Manet.
- Έναν κινέζικο χάλκινο αμφορέα (gu) από τη Δυναστεία Shang και έναν αετό-ακροφύσιο (finial) από τη σημαία του Ναπολέοντα (δύο σχετικά ευτελή αντικείμενα).
Μόνιμη υπενθύμιση: Σύμφωνα με τη διαθήκη της συλλέκτριας, οι άδειες κορνίζες των κλεμμένων έργων παραμένουν κρεμασμένες στις θέσεις τους στο μουσείο, ως φόρος τιμής και υπόσχεση για την επιστροφή τους.
Οι θεωρίες: Από μαφία σε φυλακισμένους
Το FBI έχει επικεντρωθεί κυρίως στην Μαφία της Βοστώνης (Boston Mafia), η οποία βρισκόταν εν μέσω εσωτερικού πολέμου εκείνη την εποχή.
- Η συμμορία Merlino: Το FBI πιστεύει ότι οι κλέφτες ήταν μέλη μιας συμμορίας του Dorchester, πιστής στον Frank Salemme, και είναι πλέον νεκροί. Εντόπισαν το ταξίδι των έργων μέσω του Κονέκτικατ και της Φιλαδέλφειας.
- Ο Bobby Donati: Μία θεωρία υποστηρίζει ότι ο γκάνγκστερ Bobby Donati οργάνωσε τη ληστεία για να τη χρησιμοποιήσει ως διαπραγματευτικό χαρτί για την απελευθέρωση του αφεντικού του από τη φυλακή. Ο Donati δολοφονήθηκε έναν χρόνο αργότερα.
- Ο Myles Connor Jr.: Ο διαβόητος κλέφτης τέχνης Myles J. Connor Jr., φυλακισμένος την περίοδο της ληστείας, ισχυρίστηκε ότι ο Donati και ο David Houghton ήταν οι εγκέφαλοι και σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν τα έργα για να τον βγάλουν έξω.
Το κυνήγι συνεχίζεται
Παρά τις πολυάριθμες ανακρίσεις, τις μυστικές επιχειρήσεις και τους υπόπτους (όπως ο Robert Gentile), τα έργα δεν έχουν βρεθεί. Οι ληστές και οι συνεργοί τους δεν μπορούν πλέον να διωχθούν ποινικά, καθώς το καταστατικό παραγραφής έληξε το 1995.
Το Μουσείο Gardner προσφέρει τα 10 εκατομμύρια δολάρια για πληροφορίες που θα οδηγήσουν στην άμεση και ακέραιη επιστροφή όλων των έργων.