Το τραγούδι «Τα Νέα της Αλεξάνδρας» του Κώστα Γιαννίδη είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ρεμπέτικα, γνωστό από την πρώτη ηχογράφηση του Βαγγέλη Περπινιάδη το 1961. Οι στίχοι του περιγράφουν με λαϊκό τρόπο έναν άνδρα που μαθαίνει για την υποτιθέμενη απιστία της Αλεξάνδρας, η οποία υποκρινόταν τη σεμνότυφη. Ωστόσο, πίσω από τους χιουμοριστικούς/λαϊκούς στίχους κρύβεται μια αληθινή και τραγική ιστορία γυναικοκτονίας και συγκάλυψης.
Οι στίχοι και το αρχικό σενάριο
Οι στίχοι του τραγουδιού, που αναφέρουν μέρη όπως το σινεμά «Ρόζι Κλερ» στην οδό Πατησίων, δημιούργησαν αρχικά την εξής εκδοχή, η οποία κυριάρχησε για δεκαετίες:
- Το υποτιθέμενο θύμα: Η Αλεξάνδρα παρουσιάζεται ως κοπέλα «ελευθέρων ηθών» (σύμφωνα με τα αυστηρά ηθικά δεδομένα της εποχής) που ντρόπιαζε την οικογένειά της.
- Το «έγκλημα τιμής»: Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, η Αλεξάνδρα δολοφονήθηκε από τον αδελφό της κατ' εντολή της οικογένειας, σε ένα τυπικό «έγκλημα τιμής» της εποχής, για να «ξεπλυθεί» η ντροπή.
Η σκοτεινή αποκάλυψη: Αντίσταση σε βιασμό
Το 2021, μέσα από προσωπικές μαρτυρίες συγγενών, ήρθε στο φως μια εντελώς διαφορετική και τεκμηριωμένη εκδοχή για την ταυτότητα του θύματος και του δράστη, αποκαλύπτοντας το τραγικό τέλος της Αλεξάνδρας Μυλωνάκου.
Η Αλεξάνδρα Μυλωνάκου
Η Αλεξάνδρα ήταν μια όμορφη κοπέλα από τη Μάνη που στάλθηκε στην Αθήνα, και συγκεκριμένα στα Προσφυγικά του Αιγάλεω, για να μάθει ραπτική. Έμενε στο σπίτι του θείου της (αδελφού της μητέρας της), όπου, όπως πολλά κορίτσια της εποχής, εργαζόταν και ως υπηρέτρια για να ανταποδώσει τη φιλοξενία. Ήταν σεμνή, αν και είχε αρραβωνιαστεί, αλλά φαινόταν μονίμως μελαγχολική.
Η δολοφονία και ο πραγματικός δράστης
- Ημέρα και ώρα: Ήταν Κυριακή, 26 Μαρτίου 1961, όταν ένας πυροβολισμός έκοψε τη σιωπή του πρωινού.
- Ο δράστης: Δράστης ήταν ο θείος της, ο οποίος παραδόθηκε στη χωροφυλακή τρεις ώρες μετά το έγκλημα, ομολογώντας την πράξη του.
- Η συγκάλυψη: Ο θείος ισχυρίστηκε ότι τη σκότωσε «για λόγους τιμής», υποστηρίζοντας ψευδώς ότι η Αλεξάνδρα έβλεπε και άλλους άνδρες πέρα από τον αρραβωνιαστικό της, με αποτέλεσμα να διαλυθούν οι γάμοι.
- Η αλήθεια: Όπως αποκαλύφθηκε στη συνέχεια, ο θείος είχε αποπειραθεί επανειλημμένα να βιάσει την ανιψιά του. Όταν εκείνη του αντιστάθηκε εκείνο το κυριακάτικο πρωινό, ο θείος της θόλωσε και την πυροβόλησε στο κεφάλι.
Ο θάνατος της Αλεξάνδρας οφειλόταν στο ότι αντιστάθηκε στον βιασμό από τον θείο της.
Η χρήση του τραγουδιού για συγκάλυψη
Σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, ο δολοφόνος θείος φέρεται να έγραψε ο ίδιος τους στίχους του τραγουδιού και τους έδωσε στον Κώστα Γιαννίδη. Στόχος του ήταν να κατηγορηθεί η ίδια η κοπέλα για την «ανήθική» της συμπεριφορά και όχι ο ίδιος για τον φόνο. Με αυτόν τον τρόπο, το τραγούδι χρησιμοποιήθηκε ως μέσο για να ξεπλύνει το έγκλημα και να καλύψει τον βιασμό.
Ιστορική σημασία και ελαφρυντικά του φόνου
Αν και παραμένει μια χρονολογική διαφωνία (ηχογράφηση στις 2 Μαρτίου 1961, δολοφονία στις 26 Μαρτίου 1961), γεγονός είναι πως η δολοφονία της Αλεξάνδρας Μυλωνάκου έχει καταγραφεί στην ελληνική ιστορία.
Η ιστορία της Αλεξάνδρας αναδεικνύει την «συνωμοσία της σιωπής» που επικρατούσε στην κοινωνία της εποχής σε κάθε παρόμοιο έγκλημα (γυναικοκτονία).
- Ελαφρυντικά για τον άνδρα: Στις γυναικοκτονίες, ο άνδρας δολοφόνος έβρισκε σχεδόν πάντα ελαφρυντικά («ζήλια», «αγάπη», «λόγοι τιμής»).
- Ενοχοποίηση του θύματος: Τα θύματα, όπως η Αλεξάνδρα, χαρακτηρίζονταν «εύκολες», «ανήθικες» ή «πόρνες» για να καλυφθούν οι κακοποιήσεις και οι βιασμοί που υπέστησαν, ακόμη και από συγγενικά πρόσωπα.
Η πραγματική ιστορία πίσω από το δημοφιλές ρεμπέτικο είναι μια υπενθύμιση του τρόπου με τον οποίο το θύμα ενοχοποιούνταν συστηματικά για να προστατευθεί η «τιμή» του δράστη και να διατηρηθούν οι κοινωνικές αντιλήψεις.