Όπως ακριβώς φροντίζουμε για τη διαχείριση των περιουσιακών μας στοιχείων μετά τον θάνατο, είναι εξίσου σημαντικό να σχεδιάσουμε τι θα απογίνει με όσα αφήνουμε πίσω μας στο διαδίκτυο. Αυτό ονομάζεται «Ψηφιακή Κληρονομιά» (Digital Legacy).
Η εκ των προτέρων δήλωση των επιθυμιών σας διευκολύνει σημαντικά το άτομο που θα αναλάβει τη διαχείριση της ψηφιακής σας παρουσίας και των ψηφιακών σας περιουσιακών στοιχείων.
Τι είναι η ψηφιακή κληρονομιά;
Η Ψηφιακή Κληρονομιά χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: τα Ψηφιακά Περιουσιακά Στοιχεία και την Ψηφιακή Παρουσία.
1. Ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία (Digital assets)
Πρόκειται για στοιχεία σε ψηφιακή μορφή που δημιουργήσατε ή αγοράσατε, όπως:
- Βιβλία, ταινίες, παιχνίδια, μουσική και podcast.
- Διαχειριζόμενα domains, ιστοσελίδες και blogs.
- Κωδικοί πρόσβασης και λογαριασμοί σε πλατφόρμες (π.χ., PayPal, Amazon, eBay) ή λογαριασμοί κοινής ωφέλειας.
- Οικογενειακοί λογαριασμοί (π.χ., Microsoft, Apple, Google, έξυπνες συσκευές).
Σημαντική σημείωση: Πολλά ψηφιακά αγαθά, παρόλο που τα αγοράσατε, στην πραγματικότητα δεν σας ανήκουν. Έχετε απλώς αποκτήσει μια άδεια χρήσης (licence) για τη διάρκεια της ζωής σας. Ελέγξτε τη Συμφωνία Άδειας Χρήσης Τελικού Χρήστη (EULA) για να δείτε αν τα δικαιώματα αυτά μπορούν να κληροδοτηθούν.
2. Ψηφιακή παρουσία (Digital Presence)
Είναι η ταυτότητα που δημιουργήσατε online, μέσω:
- Δραστηριότητας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media).
- Μηνυμάτων, emails.
- Φωτογραφιών και βίντεο που έχετε μοιραστεί.
Αυτό το κομμάτι είναι συχνά συναισθηματικά σημαντικό για τους αγαπημένους σας. Πολλές πλατφόρμες social media προσφέρουν την επιλογή «απομνημόνευσης» του προφίλ σας (memorialise), ώστε να παραμείνει ως ενθύμιο, χωρίς να μπορεί να γίνει χρήση για δημοσιεύσεις. Μερικές επιτρέπουν και τον ορισμό «επαφής κληρονομιάς» (legacy contact) για περιορισμένη διαχείριση.
Πώς να σχεδιάσετε την ψηφιακή σας κληρονομιά
Ο σχεδιασμός της ψηφιακής σας κληρονομιάς πρέπει να γίνει με την ίδια προσοχή που δίνετε στη φυσική σας περιουσία. Αυτό αποτρέπει την κλοπή ταυτότητας ή τη ζημιά στην ψηφιακή σας φήμη μετά τον θάνατο.
Συμβουλευτείτε νομικό: Όπως και για τη σύνταξη διαθήκης, η συμβουλή ενός δικηγόρου μπορεί να είναι χρήσιμη.
Υπηρεσίες κλεισίματος λογαριασμών: Υπάρχουν online υπηρεσίες που αναλαμβάνουν το κλείσιμο λογαριασμών εκ μέρους της περιουσίας σας.
Βήματα προετοιμασίας:
- Καταγράψτε τα ψηφιακά στοιχεία: Φτιάξτε μια όσο το δυνατόν πληρέστερη λίστα των ψηφιακών σας περιουσιακών στοιχείων.
- Τεκμηριώστε τους κωδικούς πρόσβασης: Καταγράψτε ονόματα χρήστη και κωδικούς.
- Διατηρήστε τα ασφαλή και χωριστά από τη λίστα των στοιχείων. Ενημερώστε ένα έμπιστο μέλος της οικογένειας ή έναν νομικό για το πού βρίσκονται.
- Ελέγξτε τις πλατφόρμες: Επισκεφθείτε την ενότητα «Βοήθεια» των λογαριασμών σας (Facebook, Google, κλπ.) για να δείτε τις διαθέσιμες επιλογές διαχείρισης μετά θάνατον.
- Καταγράψτε τις επιθυμίες σας: Θέστε γραπτώς τι θέλετε να γίνει με την ψηφιακή σας κληρονομιά (διατήρηση, διαγραφή, απομνημόνευση).
Διαχείριση της ψηφιακής κληρονομιάς ενός συγγενή/φίλου
Εάν κάποιος δεν έχει αφήσει οδηγίες, οι επιλογές σας είναι περιορισμένες.
Η δυνατότητα πρόσβασης ή κλεισίματος λογαριασμών ποικίλλει, ειδικά αν δεν έχετε κωδικούς. Συνήθως, απαιτείται η Ληξιαρχική Πράξη Θανάτου.
Χρήσιμοι σύνδεσμοι & πλατφόρμες
Πολλές μεγάλες πλατφόρμες παρέχουν συγκεκριμένες διαδικασίες:
Google:
- Ρύθμιση «Διαχειριστή Ανενεργού Λογαριασμού» (Inactive account manager).
- Διαδικασία για κλείσιμο λογαριασμού Google/YouTube μετά θάνατον.
Facebook & Instagram (Meta): Επιλογές για απομνημόνευση ή κλείσιμο λογαριασμών.
X (πρώην Twitter): Διαδικασίες για την αφαίρεση του προφίλ του θανόντος.