Ο Ιουστινιανός Β', ο τελευταίος αυτοκράτορας της δυναστείας του Ηρακλείου, αποτελεί μία από τις πιο αμφιλεγόμενες και δραματικές προσωπικότητες της βυζαντινής ιστορίας. Ανήλθε στον θρόνο σε ηλικία μόλις 16 ετών το 685 μ.Χ., διαδεχόμενος τον πατέρα του Κωνσταντίνο Δ'. Παρά το νεαρό της ηλικίας του, επέδειξε αρχικά αποφασιστικότητα, σημειώνοντας στρατιωτικές επιτυχίες κατά των Αράβων και των Σλάβων, ενώ ήταν ο πρώτος αυτοκράτορας που απεικόνισε τη μορφή του Χριστού στα νομίσματά του. Ωστόσο, η αυταρχική του φύση, η αβάσταχτη φορολογία και η σκληρότητα προς τους πολιτικούς του αντιπάλους προκάλεσαν γρήγορα έντονη δυσαρέσκεια στον λαό και την αριστοκρατία.
Η πτώση του ήρθε το 695 μ.Χ. μετά από λαϊκή εξέγερση υπό τον στρατηγό Λεόντιο. Σε μια προσπάθεια να του αφαιρέσουν οριστικά το δικαίωμα στην εξουσία —καθώς το βυζαντινό εθιμικό δίκαιο απαιτούσε ο αυτοκράτορας να μην φέρει σωματική αναπηρία— ο Λεόντιος διέταξε τον ακρωτηριασμό της μύτης και της γλώσσας του. Από αυτό το γεγονός έλαβε το προσωνύμιο «Ρινότμητος», δηλαδή εκείνος με την κομμένη μύτη. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, αργότερα κατασκεύασε μια χρυσή τεχνητή μύτη για να καλύπτει την παραμόρφωσή του. Ο Ιουστινιανός εξορίστηκε στη Χερσώνα της Κριμαίας, όμως η δίψα του για εκδίκηση και η εμμονή του με τον θρόνο δεν έσβησαν ποτέ.
Μετά από δέκα χρόνια εξορίας και απίστευτες περιπέτειες, κατάφερε το ακατόρθωτο: να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη το 705 μ.Χ. με τη βοήθεια βουλγαρικού στρατού. Η δεύτερη περίοδος της βασιλείας του χαρακτηρίστηκε από μια άνευ προηγουμένου λυσσαλέα εκδίκηση εναντίον όσων τον είχαν ανατρέψει. Εκτέλεσε δημόσια στον Ιππόδρομο τους σφετεριστές του θρόνου, Λεόντιο και Τιβέριο Γ', πατώντας συμβολικά τους λαιμούς τους ενώ ο λαός ζητωκραύγαζε. Η τυραννική και βίαιη συμπεριφορά του όμως οδήγησε σε νέα εξέγερση του στρατού το 711 μ.Χ.. Ο Ιουστινιανός Β' δολοφονήθηκε και η δυναστεία του Ηρακλείου έσβησε οριστικά με τον τραγικό στραγγαλισμό του εξάχρονου γιου του, Τιβερίου.