Όταν διάφοροι δυτικοευρωπαϊκοί λαοί θέλουν να δηλώσουν ότι κάτι τους είναι τελείως δυσνόητο, χρησιμοποιούν την έκφραση «It’s all Greek to me» («ακούγεται σαν ελληνικά» ή «είναι όλα ελληνικά για μένα»), που σημαίνει «δεν καταλαβαίνω τίποτα». Αυτή η φράση, την οποία συναντούμε σήμερα σε γλώσσες όπως τα Αγγλικά, τα Ολλανδικά, τα Σουηδικά και τα Πορτογαλικά, δεν είναι υποτιμητική για τα ελληνικά. Απλώς υποδηλώνει ότι η γλώσσα, ή το περιεχόμενο ενός κειμένου (π.χ. ιατρικοί ή επιστημονικοί όροι), είναι ιδιαίτερα δύσκολο, παρόμοια με τη σύγχρονη ελληνική έκφραση «Είναι κινέζικα».
Από τη Ρώμη στον Μεσαίωνα: «Είναι Ελληνικά, δεν διαβάζεται»
Η ακριβής στιγμή που γεννήθηκε η έκφραση δεν είναι βέβαιη, αλλά οι ρίζες της χάνονται στον χρόνο. Μια μεσαιωνική λατινική έκφραση, «Graecum est, non legitur» («είναι ελληνικά, δεν μπορεί να διαβαστεί»), αποτελεί ισχυρή ένδειξη της προέλευσης. Κάποιοι μελετητές πιστεύουν ότι η φράση ξεκίνησε ακόμη από τη Ρωμαϊκή εποχή, όταν η ελληνική ήταν η κυρίαρχη γλώσσα στις ανατολικές επαρχίες, ενώ στις δυτικές κυριαρχούσαν τα λατινικά.
Ωστόσο, οι περισσότεροι ειδικοί θεωρούν ότι η έκφραση ανήκει στον Μεσαίωνα. Μετά το τέλος της αρχαιότητας στη Δύση, ελάχιστοι γνώριζαν ελληνικά, ακόμη και μεταξύ των κληρικών. Οι γραφείς στα μοναστήρια της Δυτικής Ευρώπης, που αντέγραφαν λατινικά χειρόγραφα, συχνά συναντούσαν παραθέματα στα ελληνικά. Όχι μόνο δεν καταλάβαιναν το περιεχόμενο, αλλά δυσκολεύονταν και στην αντιγραφή. Έτσι, στο περιθώριο των σελίδων συνήθιζαν να σημειώνουν: «είναι ελληνικά, δεν μπορεί να διαβαστεί», δικαιολογώντας με αυτόν τον τρόπο την παράλειψη ή το σφάλμα τους.
Η επιστροφή των Ελληνικών και ο ρόλος της Αγγλίας
Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει τον 14ο και κυρίως τον 15ο αιώνα, όταν τα ελληνικά άρχισαν να διαδίδονται ξανά στη Δυτική Ευρώπη χάρη στους Βυζαντινούς λόγιους, όπως ο Γεώργιος Πλήθων-Γεμιστός, που εγκαταστάθηκαν κυρίως στην Ιταλία μετά την Άλωση. Μαζί τους μετέφεραν χειρόγραφα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, κάνοντας τη γλώσσα των κειμένων των αριστοκρατών.
Στην Αγγλία του 16ου αιώνα, το ενδιαφέρον για τα ελληνικά αναζωπυρώθηκε λόγω της απόφασης του Ερρίκου Η' να γίνει επικεφαλής της Αγγλικανικής Εκκλησίας, με αποτέλεσμα οι Άγγλοι να στραφούν στη μελέτη της Βίβλου στο ελληνικό πρωτότυπο (Κοινή). Παρόλο που η εκμάθηση περιοριζόταν στην αριστοκρατία, για τη συντριπτική πλειοψηφία των Άγγλων η γλώσσα παρέμενε μυστηριώδης. Έτσι, η φράση «That’s all Greek to me» διαδόθηκε για να υποδηλώσει οτιδήποτε δυσνόητο, είτε λόγω ορολογίας, είτε λόγω διαλέκτου.
Ο Σαίξπηρ
Παρόλο που η έκφραση ήταν διαδεδομένη στην Αγγλία του 16ου αιώνα, κινδύνευε να ξεχαστεί. Ο άνθρωπος που εξασφάλισε τη διαχρονικότητά της ήταν ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Το 1599, ο μεγάλος δραματουργός χρησιμοποίησε τη φράση στην τραγωδία του «Ιούλιος Καίσαρας» ("It was Greek to me"). Με τον τρόπο αυτό, η έκφραση έγινε κτήμα των επόμενων γενεών Άγγλων.
Είναι πολύ πιθανό, στη νεότερη εποχή, οι άλλοι δυτικοευρωπαϊκοί λαοί να υιοθέτησαν την έκφραση από τους Άγγλους και όχι ως κατάλοιπο του Μεσαίωνα, καθιστώντας τον Σαίξπηρ τον τελικό διαμορφωτή του παγκόσμιου αυτού ιδιωματισμού.