Ο Ιωάννης Καποδίστριας υπήρξε μια από τις πιο εμβληματικές προσωπικότητες της ευρωπαϊκής διπλωματίας και ο άνθρωπος που, με τη στρατηγική του οξυδέρκεια, κατάφερε να σώσει την Ελληνική Επανάσταση του 1821 στις πιο κρίσιμες πρώτες στιγμές της. Μετά την οριστική ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλό το 1815, η Ευρώπη εισήλθε σε μια περίοδο παλινόρθωσης της μοναρχίας μέσω της Ιερής Συμμαχίας, η οποία είχε ως κύριο στόχο την καταστολή κάθε επαναστατικού κινήματος. Ο Καποδίστριας, υπηρετώντας ως Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, βρέθηκε στο επίκεντρο των εξελίξεων, αντιμετωπίζοντας τον πανίσχυρο Αυστριακό καγκελάριο Μέτερνιχ, ο οποίος επιδίωκε την άμεση στρατιωτική κατάπνιξη κάθε εξέγερσης.
Στο Συνέδριο της Βιέννης, ο Καποδίστριας είχε ήδη δείξει το διπλωματικό του ανάστημα, επιτυγχάνοντας την ουδετερότητα της Ελβετίας και τη διατήρηση των συνόρων της Γαλλίας, κινήσεις που του προσέδωσαν τεράστιο κύρος. Όταν όμως έθεσε το ζήτημα της απελευθέρωσης των Ελλήνων, ήρθε σε ευθεία ρήξη με τον Μέτερνιχ, ο οποίος υποστήριζε προκλητικά ότι δεν υφίσταται ελληνικό έθνος παρά μόνο υπήκοοι του Σουλτάνου. Ο Καποδίστριας απάντησε με θάρρος, υπογραμμίζοντας ότι το ελληνικό έθνος είναι ζωντανό μέσα από την ορθόδοξη πίστη, τη γλώσσα και τα κοινά ήθη, θέτοντας έτσι τις βάσεις για τη διεθνή αναγνώριση του ελληνικού ζητήματος.
Η κρισιμότερη στιγμή ήρθε το 1821 στο Συνέδριο του Λάιμπαχ, όταν η Επανάσταση είχε μόλις ξεσπάσει. Ενώ ο Μέτερνιχ απαιτούσε την επέμβαση της Ιερής Συμμαχίας υπέρ των Οθωμανών για να σφαγιαστούν οι επαναστάτες, ο Καποδίστριας έδωσε μια τιτάνια μάχη για να πείσει τον Τσάρο Αλέξανδρο Α' και τους υπόλοιπους ηγεμόνες ότι ο αγώνας των Ελλήνων δεν ήταν μια κοινωνική εξέγερση εναντίον της καθεστηκυίας τάξης, αλλά ένας εθνικός και θρησκευτικός αγώνας για την ελευθερία. Μετά τις σφαγές των Ελλήνων και την εκτέλεση του Πατριάρχη από τους Οθωμανούς, κατάφερε τελικά να εξαιρέσει την ελληνική περίπτωση από τις αποφάσεις για βίαιη καταστολή, διασώζοντας την Επανάσταση από μια βέβαιη εξωτερική επέμβαση.
Ακόμη και μετά την παραίτησή του από τη ρωσική υπηρεσία το 1822, ο Καποδίστριας δεν σταμάτησε να αγωνίζεται, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του ηγέτη του φιλελληνικού κινήματος στην Ευρώπη. Η δράση του υπήρξε καθοριστική για να μετατραπεί η ελληνική υπόθεση από μια «εσωτερική ταραχή» της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε ένα διεθνές ζήτημα που απαιτούσε λύση. Με την επιμονή του στην αυτοδιάθεση των λαών και τη διπλωματική του μαεστρία, ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας εξασφάλισε τον απαραίτητο χρόνο και τον διεθνή χώρο ώστε η Επανάσταση να ριζώσει και τελικά να οδηγήσει στην ανεξαρτησία.