Η κινηματογραφική ταινία «Καποδίστριας», σε σκηνοθεσία του Γιάννη Σμαραγδή, έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις και μεγάλη προσέλευση θεατών στις ελληνικές αίθουσες από την περίοδο των Χριστουγέννων. Η ενασχόληση ενός καταξιωμένου σκηνοθέτη με μια τόσο εμβληματική ιστορική προσωπικότητα θεωρείται από πολλούς ως ένα σημαντικό πολιτιστικό κέρδος για τη χώρα, καθώς φέρνει στο προσκήνιο τη ζωή και το έργο ενός ανθρώπου που προσέφερε τα μέγιστα στην Ελλάδα. Παρά τις όποιες κριτικές, η ταινία αποτελεί μια αφορμή για το ευρύ κοινό να έρθει σε επαφή με την ιστορία του πρώτου Κυβερνήτη της χώρας.
Είναι σημαντικό να διαχωρίζεται η κινηματογραφική μεταφορά από ένα αυστηρό ιστορικό ντοκιμαντέρ. Η ταινία αποτελεί ένα καλλιτεχνικό έργο με σενάριο που βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα, αλλά περιλαμβάνει και στοιχεία μυθοπλασίας. Ως εκ τούτου, η προσέγγιση του θεατή θα πρέπει να εστιάζει στην καλλιτεχνική αξία και τη δραματοποίηση της ζωής του Ιωάννη Καποδίστρια, ενός πολιτικού με πανευρωπαϊκή εμβέλεια και σεβασμό, ο οποίος όμως, λόγω της ισχυρής του προσωπικότητας, δημιούργησε και πολλούς εχθρούς στην εποχή του.
Ο Ιωάννης Καποδίστριας ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Ελλάδας τον Ιανουάριο του 1828, μετά από μια δημοκρατική διαδικασία εθνοσυνέλευσης που ήταν εξαιρετικά πρωτοποριακή για τα δεδομένα της τότε Ευρώπης. Σε μια περίοδο που κυριαρχούσαν οι απόλυτες μοναρχίες και οι αυτοκρατορίες, η επιλογή ενός Έλληνα κυβερνήτη αντί για έναν ξένο βασιλιά αποτελούσε μια ρηξικέλευθη κίνηση. Παράλληλα, υπάρχουν ιστορικές ενδείξεις, όπως αυτές του ιερολοχίτη Καλεβρά, που συνδέουν τον Καποδίστρια με την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας, αν και ο ίδιος δεν το παραδέχτηκε ποτέ δημόσια, ακολουθώντας το δόγμα της απόλυτης μυστικότητας.
Η δολοφονία του Καποδίστρια παραμένει ένα από τα πιο σκοτεινά σημεία της νεότερης ιστορίας μας, με γεωπολιτικές προεκτάσεις που ξεπερνούν τα στενά εγχώρια πλαίσια. Σύμφωνα με αναλύσεις, οι ηθικοί αυτουργοί της δολοφονίας του μπορεί να κρύβονται πίσω από τα συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής, οι οποίες είχαν ήδη αποφασίσει την επιβολή μοναρχίας στην Ελλάδα με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1830. Η ύπαρξη ενός τόσο δημοκρατικού και ικανού κυβερνήτη θεωρήθηκε εμπόδιο στα σχέδια των "Προστάτιδων Δυνάμεων", καθιστώντας τον Καποδίστρια μια προσωπικότητα που, δυστυχώς, δεν μπορούσε να παραμείνει ζωντανή μέσα σε εκείνο το ταραγμένο πολιτικό περιβάλλον.