Το καλοκαίρι του 1942, ενώ η ναζιστική μηχανή του Χίτλερ προέλαυνε στο ρωσικό έδαφος χωρισμένη σε δύο μέτωπα προς το Στάλινγκραντ και τον Καύκασο, η Σοβιετική Ένωση βρισκόταν στο χείλος της κατάρρευσης. Ο Στάλιν έβλεπε τις στρατιωτικές του δυνάμεις να υποχωρούν άτακτα και ολόκληρες περιοχές να πέφτουν στα χέρια του Άξονα χωρίς ουσιαστική αντίσταση. Μέσα σε αυτό το κλίμα πανικού και ηττοπάθειας, εκδόθηκε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και αιματηρά έγγραφα της παγκόσμιας ιστορίας: το «Διάταγμα 227», γνωστό παγκοσμίως με τη φράση που καθόρισε τη μοίρα εκατομμυρίων: «Ούτε βήμα πίσω».
Η ουσία του διατάγματος ήταν απλή όσο και βάναυση. Κάθε στρατιωτικό ή πολιτικό στέλεχος που θα έδειχνε σημάδια δειλίας ή θα υποχωρούσε χωρίς ρητή εντολή, θα εκτελούνταν επί τόπου. Ο Στάλιν πίστευε πως η πειθαρχία είχε κλονιστεί επικίνδυνα και πως η μόνη λύση για να σωθεί η «μητέρα πατρίδα» ήταν ο απόλυτος φόβος. Στη ρητορική του, χαρακτήρισε την υποχώρηση ως προδοσία των λαβάρων και ντροπή για τον Κόκκινο Στρατό, καταργώντας κάθε έννοια δίκης ή δικαστηρίου για όσους θεωρούνταν λιποτάκτες. Μάλιστα, διέταξε τη μετακίνηση αμάχων μέσα στο Στάλινγκραντ, θεωρώντας πως οι στρατιώτες θα πολεμούσαν με μεγαλύτερη μανία αν ήξεραν πως υπερασπίζονται τις οικογένειές τους που βρίσκονταν λίγα μέτρα πίσω τους.
Για την επιβολή αυτής της σιδερένιας πειθαρχίας, οργανώθηκαν τα περίφημα «πειθαρχικά τάγματα». Αυτά τα τμήματα, αποτελούμενα από έμπιστους και καλά εξοπλισμένους άνδρες, δεν είχαν ως στόχο τον εχθρό, αλλά τους ίδιους τους συμπατριώτες τους. Στρατοπεδευμένα ακριβώς πίσω από την πρώτη γραμμή του μετώπου, είχαν την εντολή να τουφεκίζουν ακαριαία οποιονδήποτε προσπαθούσε να εγκαταλείψει τη θέση του. Ήταν ένας πόλεμος μέσα στον πόλεμο, όπου το αίμα των «σάπιων μήλων», όπως τα θεωρούσε η σοβιετική ηγεσία, πότιζε το έδαφος προκειμένου να μην μολυνθεί το ηθικό του υπόλοιπου στρατεύματος.
Όσο απάνθρωπη κι αν φαντάζει αυτή η τακτική, πολλοί ιστορικοί συμφωνούν πως λειτούργησε ως καταλύτης για την αλλαγή της ροής του πολέμου. Το μέτωπο σταθεροποιήθηκε και η άτακτη φυγή έδωσε τη θέση της σε μια στρατηγική άμυνα που τελικά εξουθένωσε τις δυνάμεις του στρατηγού Πάουλους. Η Σοβιετική Ένωση πλήρωσε το βαρύτερο τίμημα στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, με εκατομμύρια θύματα, πολλά από τα οποία έπεσαν από «φίλια» πυρά. Η νίκη που ακολούθησε σφραγίστηκε από μια θυσία που συχνά δεν ήταν επιλογή, αλλά αποτέλεσμα μιας αδυσώπητης διαταγής που δεν επέτρεπε ούτε μια ίντσα υποχώρησης.