Στην καρδιά της Βαυαρίας, κοντά στην πόλη Φλόσενμπουργκ, υπάρχει μια περιοχή που οι ντόπιοι και οι ιστορικοί αποκαλούν με ένα όνομα που προκαλεί ρίγος: η «Κοιλάδα του Θανάτου». Εκεί στήθηκε το δεύτερο μεγαλύτερο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης επί βαυαρικού εδάφους, ένα μέρος όπου η ανθρώπινη αξιοπρέπεια εκμηδενίστηκε και χιλιάδες άνθρωποι οδηγήθηκαν στον θάνατο. Ανάμεσα στα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας υπήρξαν και εκατοντάδες Έλληνες, των οποίων η μνήμη παραμένει ζωντανή μέσα από μια λιτή αλλά συγκλονιστική επιγραφή στα ελληνικά, που υπενθυμίζει τη θυσία τους.
Η πινακίδα που αντικρίζει ο επισκέπτης γράφει: «Έλληνες πεφονευμένοι προ αυτονομίας της πατρίδος εν τη φυλακή Φλωσσενβουργίω». Πρόκειται για έναν φόρο τιμής στους 504 μέχρι στιγμής καταγεγραμμένους Έλληνες, χριστιανούς και εβραίους, που άφησαν την τελευταία τους πνοή κάτω από άθλιες συνθήκες εργασίας ή στα κρεματόρια του στρατοπέδου. Οι Ναζί προσπάθησαν να σβήσουν τα ίχνη τους καίγοντας τα πτώματα και καταστρέφοντας αρχεία, όμως η ιστορική αλήθεια άρχισε να αναδύεται μετά την απελευθέρωση του στρατοπέδου από τους Αμερικανούς τον Απρίλιο του 1945.
Παρά τη σοβαρότητα του ζητήματος, η επίσημη ελληνική πολιτεία έχει επιδείξει διαχρονικά μια εκκωφαντική απουσία από τις έρευνες για την τύχη των ομοεθνών μας στα στρατόπεδα καταναγκαστικών έργων του Ράιχ. Όπως έχει επισημάνει ο καθηγητής Ιστορίας Στράτος Δορδανάς, η Ελλάδα υπολείπεται σημαντικά άλλων ευρωπαϊκών χωρών στη δημιουργία ερευνητικών δικτύων για τον εντοπισμό και την αποκατάσταση της μνήμης των θυμάτων της. Ενώ οι έρευνες των γερμανικών αρχών και των πρώην Συμμάχων συνεχίζονται, η λίστα των Ελλήνων θυμάτων αναμένεται να μεγαλώσει, καθώς νέα στοιχεία έρχονται συνεχώς στο φως.
Το κενό που αφήνει η κρατική αδιαφορία έρχονται να καλύψουν οι Έλληνες ομογενείς της Γερμανίας και η Ιερά Μητρόπολη Γερμανίας. Κάθε χρόνο, στην «Κοιλάδα του Θανάτου», τελείται τρισάγιο και επιμνημόσυνος δέηση για τους νεκρούς, με την παρουσία εκπροσώπων της τοπικής κοινότητας, η οποία πλέον αντιμετωπίζει το παρελθόν της με ειλικρίνεια και σεβασμό. Τα λίγα λουλούδια στο κενοτάφιο και η προσευχή δίπλα στην ελληνική επιγραφή αποτελούν τη μοναδική λύτρωση για τις οικογένειες των θυμάτων που ακόμη και σήμερα αναζητούν την τύχη των δικών τους ανθρώπων.
Το Φλόσενμπουργκ στέκει ως μια διαρκής υπενθύμιση ότι η λήθη είναι ο δεύτερος θάνατος των θυμάτων. Η ανάδειξη της ιστορίας των Ελλήνων που μαρτύρησαν εκεί δεν είναι μόνο ζήτημα ιστορικής αποκατάστασης, αλλά και μια ηθική υποχρέωση προς τις μελλοντικές γενιές, ώστε να μην επαναληφθεί ποτέ ξανά τέτοια φρίκη.