Η ιστορία της ελληνικής επιστήμης κρύβει προσωπικότητες που τόλμησαν να αγγίξουν το άγνωστο με όπλο τη λογική και την έρευνα. Κορυφαία μορφή ανάμεσά τους υπήρξε ο Άγγελος Ευαγγελίδης, ευρύτερα γνωστός ως Άγγελος Τανάγρας, ο οποίος δίκαια θεωρείται ο «πατέρας της παραψυχολογίας» στην Ελλάδα. Μακριά από την εικόνα του σύγχρονου τσαρλατανισμού, ο Τανάγρας ήταν ένας διακεκριμένος επιστήμονας, γιατρός με σπουδές σε Ελλάδα και Γερμανία, και παρασημοφορημένος αξιωματικός που έφτασε έως τον βαθμό του Γενικού Αρχιάτρου προτού αφοσιωθεί στη μελέτη των ψυχικών φαινομένων.
Το πείραμα Αθήνας-Παρισιού που άφησε εποχή
Η ίδρυση της Εταιρείας Ψυχικών Ερευνών στις αρχές του 1920 αντιμετωπίστηκε αρχικά με σκεπτικισμό. Ωστόσο, ο Τανάγρας ήταν αποφασισμένος να αποδείξει ότι η τηλεπάθεια δεν ήταν μια «μαγική» δοξασία, αλλά ένα πεδίο προς εξερεύνηση. Η πιο εντυπωσιακή του στιγμή καταγράφηκε στις 14 Ιανουαρίου 1928. Εκείνη την ημέρα, παρουσία διακεκριμένων νευρολόγων και ακαδημαϊκών στην Αθήνα, πραγματοποιήθηκε ένα πρωτοποριακό πείραμα τηλεπάθειας σε συνεργασία με το Μεταψυχικό Ινστιτούτο του Παρισιού.
Σε μια εποχή που η άμεση επικοινωνία μεταξύ των δύο πόλεων ήταν τεχνικά αδύνατη, δύο μέντιουμ λειτούργησαν ως «πομποί» και «δέκτες» τηλεπαθητικών μηνυμάτων. Προκειμένου να διασφαλιστεί η εγκυρότητα της διαδικασίας, τα μηνύματα επιλέγονταν από τους ουδέτερους καλεσμένους επιστήμονες. Οι δέκτες, σε κατάσταση βαθιάς ύπνωσης, σχεδίαζαν σε χαρτί τις εικόνες που «λάμβαναν». Όταν οι σφραγισμένοι φάκελοι ανοίχτηκαν μερικές ημέρες αργότερα, η ακρίβεια με την οποία είχαν αποτυπωθεί σύνθετα γεωμετρικά σχήματα και θυρεοί άφησε τους πάντες άφωνους.
Η καθιέρωση της πειραματικής τηλεπάθειας στο Πανεπιστήμιο
Η επιτυχία αυτών των πειραμάτων οδήγησε σε μια απρόσμενη αναγνώριση. Ο ακαδημαϊκός Βορέας, εντυπωσιασμένος από τα αποτελέσματα, υποστήριξε την εισαγωγή του μαθήματος της «Πειραματικής Τηλεπάθειας» στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αναλαμβάνοντας μάλιστα και τη διδασκαλία της. Ο Τανάγρας επέμενε στην αυστηρή επιστημονική διαλογή των ατόμων με ξεχωριστές ικανότητες, διαχωρίζοντας πλήρως το έργο του από καφετζούδες, αστρολόγους και πνευματιστές που ισχυρίζονταν ότι επικοινωνούν με νεκρούς.
Παρά τη διεθνή αναγνώριση, οι αλλεπάλληλες κρίσεις του Μεσοπολέμου και η καταστροφή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έθεσαν το έργο της Εταιρείας στο περιθώριο. Ο Άγγελος Τανάγρας έφυγε από τη ζωή με μια πικρία, διαπιστώνοντας πως ο τόπος του συχνά προτιμούσε τις εντυπωσιακές αυταπάτες από την αυστηρή επιστημονική έρευνα των ψυχικών φαινομένων. Ωστόσο, η παρακαταθήκη του παραμένει μια φωτεινή εξαίρεση ορθολογικής προσέγγισης σε έναν κόσμο γεμάτο μυστήρια.