Ο Χέρμπερτ Μπάκε, στέλεχος των SS και γραμματέας του Υπουργείου Τροφίμων της ναζιστικής Γερμανίας, υπήρξε ο αρχιτέκτονας ενός από τα πιο ειδεχθή εγκλήματα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου: του «Σχεδίου Πείνας». Το σχέδιο αυτό δεν ήταν μια τυχαία συνέπεια του πολέμου, αλλά μια ψυχρά μελετημένη στρατηγική που στόχευε στον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων στις κατεχόμενες περιοχές. Οραματιζόμενος τον γερμανικό «ζωτικό χώρο» (Lebensraum) στην Ανατολική Ευρώπη, ο Μπάκε σχεδίασε την πλήρη αποστράγγιση των πόρων της Σοβιετικής Ένωσης, προκειμένου να τραφεί η Βέρμαχτ και ο γερμανικός λαός, αδιαφορώντας για τη γενοκτονία που θα προκαλούσε.
Η Επιχείρηση Όλντενμπουργκ και η Τεχνητή Λιμοκτονία
Το σχέδιο παρουσιάστηκε στα τέλη του 1940 και εγκρίθηκε αμέσως από τον Χέρμαν Γκέρινγκ. Η βασική του πρόβλεψη ήταν τρομακτική: ο γερμανικός στρατός έπρεπε να τρέφεται αποκλειστικά από τα αποθέματα των Σοβιετικών. Οι Ναζί υπολόγιζαν με κυνισμό ότι η κατάσχεση των τροφίμων θα οδηγούσε στον θάνατο από 20 έως 30 εκατομμύρια ανθρώπους, κυρίως Σλάβους και Εβραίους, τους οποίους θεωρούσαν κατώτερα όντα. Οι οδηγίες για αυτή την οικονομική εκμετάλλευση καταγράφηκαν στον «Πράσινο Φάκελο» του Γκέρινγκ, ένα ντοκουμέντο που αποκάλυψε το μέγεθος της θηριωδίας κατά τη δίκη της Νυρεμβέργης.
Η Πείνα ως Εργαλείο Εξόντωσης στα Στρατόπεδα Συγκέντρωσης
Η πείνα χρησιμοποιήθηκε ως κεντρικό εργαλείο εξόντωσης και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αν και οι Ναζί παρουσίαζαν ένα τυπικό «πρόγραμμα γευμάτων» με υποκατάστατα καφέ, σούπες λαχανικών και λίγο ψωμί, στην πραγματικότητα οι κρατούμενοι σπάνια λάμβαναν ακόμα και αυτά. Η ολοήμερη εξαντλητική εργασία χωρίς τροφή οδηγούσε σε ακραίο υποσιτισμό και αρρώστιες. Όσοι εξασθενούσαν τόσο ώστε να μην μπορούν να εργαστούν, οδηγούνταν κατευθείαν στους θαλάμους αερίων. Με αυτή την τακτική της τεχνητής πείνας, οι Ναζί βασάνισαν και σκότωσαν εκατομμύρια ανθρώπους, θεωρώντας ότι ο υποσιτισμός των «εχθρών» ήταν απαραίτητος για τη νίκη της αρίας φυλής.
Η Φρίκη της Πολιορκίας του Λένινγκραντ
Η εφαρμογή του σχεδίου πείνας κορυφώθηκε κατά την πολιορκία του Λένινγκραντ, η οποία διήρκεσε 900 ημέρες. Οι Γερμανοί περικύκλωσαν την πόλη γνωρίζοντας ότι τα αποθέματα τροφίμων θα τελείωναν γρήγορα. Η κατάσταση έφτασε σε σημεία αδιανόητης φρίκης, με τους κατοίκους να τρώνε κατοικίδια, να ξύνουν τους σοβάδες από τους τοίχους ή ακόμα και να καταφεύγουν στον κανιβαλισμό για να επιβιώσουν. Οι Εβραίοι της πόλης και των γκέτο της Πολωνίας βίωσαν τη χειρότερη μοίρα, με ημερήσια σιτηρέσια που κάλυπταν λιγότερο από το 20% των βασικών αναγκών. Ο απολογισμός ήταν τραγικός, με εκατομμύρια Σοβιετικούς πολίτες και αιχμαλώτους πολέμου να πεθαίνουν από ασιτία και τις ασθένειες που αυτή προκαλούσε.
Η Μεγάλη Πείνα στην Κατεχόμενη Ελλάδα
Οι συνέπειες του ναζιστικού σχεδιασμού έγιναν αισθητές και στην Ελλάδα, όπου οι δυνάμεις Κατοχής προχώρησαν σε συστηματική λεηλασία της παραγωγής και των πρώτων υλών. Η κλοπή των τροφίμων και ο αποκλεισμός των μεταφορών οδήγησαν στον μαύρο χειμώνα του 1941-42, με την Αθήνα και τον Πειραιά να πλήττονται περισσότερο. Οι θάνατοι από ασιτία στους δρόμους της πρωτεύουσας ξεπερνούσαν τους 300 ημερησίως, ενώ οι συνολικοί νεκροί σε όλη τη χώρα υπολογίζονται σε εκατοντάδες χιλιάδες. Η ελληνική εμπειρία παραμένει μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της Κατοχής, αποδεικνύοντας ότι η πείνα ήταν ένα σκόπιμο και φονικό όπλο στα χέρια των κατακτητών.