Η ιστορία της Sprider Stores αποτελεί μια από τις πιο διδακτικές σελίδες του σύγχρονου ελληνικού επιχειρείν. Η εταιρεία, που κάποτε αυτοπροσδιοριζόταν ως η «μεγαλύτερη ελληνική πολυεθνική αλυσίδα οικονομικής μόδας», ξεκίνησε από μια μικρή βιοτεχνία στην Ξάνθη για να κατακτήσει την κορυφή του λιανεμπορίου, πριν καταρρεύσει με θορυβώδη τρόπο. Ο επίλογος γράφτηκε οριστικά με τον πλειστηριασμό των κεντρικών παραγωγικών μονάδων της «Χατζηιωάννου ΑΒΕΕ», σφραγίζοντας την τύχη μιας αυτοκρατορίας που φιλοδόξησε να γίνει το «ελληνικό Zara».
Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, οι αδελφοί Σάκης και Σάββας Χατζηιωάννου εξαγόρασαν το 80% της Sprider, η οποία μέχρι τότε εμπορευόταν κυρίως μαγιό και αθλητικά είδη. Με μια επιθετική στρατηγική επέκτασης, η εταιρεία μεταμορφώθηκε σε έναν κολοσσό που συνδύαζε την καλή ποιότητα με τις προσιτές τιμές. Ο ίδιος ο Σάκης Χατζηιωάννου αποτελούσε την «ψυχή» της επιχείρησης, διαφημίζοντας τα προϊόντα της σε κάθε κοινωνική εμφάνιση και υπερηφανευόμενος για τα κοστούμια των 300 ευρώ, προβάλλοντας το προφίλ μιας εταιρείας που απευθυνόταν στον μέσο Έλληνα καταναλωτή.
Η Εποχή της Ανεξέλεγκτης Εξωστρέφειας και η Είσοδος στο Χρηματιστήριο
Η δεκαετία του 2000 ήταν η περίοδος των «παχιών αγελάδων». Η εισαγωγή στο Χρηματιστήριο Αθηνών το 2004 τροφοδότησε μια ξέφρενη πορεία ανάπτυξης. Καταστήματα Sprider ξεφύτρωσαν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, ενώ η εταιρεία επεκτάθηκε ταχύτατα στα Βαλκάνια και την Κύπρο. Μέχρι το 2008, η αλυσίδα άνοιγε δεκάδες νέα σημεία πώλησης ετησίως, επενδύοντας παράλληλα τεράστια ποσά σε υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις logistics στην Ανθούσα. Ωστόσο, αυτή η ταχύτατη επέκταση συνοδευόταν από έναν δυσβάσταχτο δανεισμό, ο οποίος δεν έλαβε υπόψη τα πρώτα ανησυχητικά μηνύματα της επερχόμενης οικονομικής κρίσης.
Η ύφεση που χτύπησε την Ελλάδα το 2009 βρήκε τη Sprider εκτεθειμένη σε τράπεζες και προμηθευτές. Παρά τις προσπάθειες αναδιάρθρωσης, η εταιρεία κατέστη ζημιογόνος, με τις «μαύρες τρύπες» στα κεφάλαιά της να μεγαλώνουν επικίνδυνα. Η στρατηγική των 100 καταστημάτων αποδείχθηκε ανέφικτη, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών συρρικνωνόταν και το κόστος χρηματοδότησης εκτοξευόταν, φέρνοντας την επιχείρηση στο χείλος του γκρεμού.
Η Πυρκαγιά στην Ανθούσα και το Άδοξο Τέλος
Η χαριστική βολή δόθηκε τον Φεβρουάριο του 2012, όταν μια καταστροφική πυρκαγιά ισοπέδωσε τις κεντρικές εγκαταστάσεις στην Ανθούσα. Παρότι αρχικά αποδόθηκε σε κουκουλοφόρους, η δικαιοσύνη ερεύνησε το ενδεχόμενο εμπρησμού με σκοπό την είσπραξη ασφαλιστικής αποζημίωσης ύψους 16 εκατομμυρίων ευρώ. Οι υποψίες εντάθηκαν καθώς αυτή ήταν η τέταρτη φωτιά σε εγκαταστάσεις της εταιρείας μέσα σε λίγα χρόνια. Η άρνηση των ασφαλιστικών εταιρειών να αποζημιώσουν τη Sprider και η στάση των τραπεζών που σταμάτησαν τη χρηματοδότηση, οδήγησαν τελικά στο οριστικό κλείσιμο την 1η Οκτωβρίου 2013.
Η πτώση της Sprider Stores παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα επιχειρηματικής ανόδου που κατέρρευσε σαν «φούσκα». Η μετάβαση από το ζενίθ στο ναδίρ έγινε σχεδόν ακαριαία, αφήνοντας πίσω της χιλιάδες εργαζόμενους και ένα κενό στην ελληνική αγορά ένδυσης. Σήμερα, τα άδεια κτίρια και οι πλειστηριασμοί των μονάδων της στην Ξάνθη θυμίζουν το τέλος μιας εποχής όπου η υπερβολική αισιοδοξία και ο υπέρμετρος δανεισμός υπερίσχυσαν της οικονομικής σύνεσης.