Η σχιζοφρένεια αποτελεί μία από τις πιο πολύπλοκες και συχνά παρεξηγημένες ψυχικές ασθένειες που επηρεάζουν τη διάθεση, τη συμπεριφορά και την ίδια την αντίληψη της πραγματικότητας. Αν και η εικόνα που προβάλλεται συχνά από τον κινηματογράφο και την τηλεόραση είναι υπερβολική, η πραγματικότητα της νόσου παραμένει εξαιρετικά δύσκολη για όσους τη βιώνουν. Είναι σημαντικό να αποσαφηνιστεί ότι η σχιζοφρένεια δεν ταυτίζεται με τη διαταραχή πολλαπλής προσωπικότητας, αλλά χαρακτηρίζεται από μια σειρά συμπτωμάτων που χωρίζονται σε θετικά και αρνητικά, επηρεάζοντας βαθιά την καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου.
Τα θετικά συμπτώματα αναφέρονται σε φαινόμενα που είναι παρόντα ενώ δεν θα έπρεπε, με πιο γνωστά τις αισθητηριακές ψευδαισθήσεις. Η πιο συνηθισμένη μορφή είναι οι ακουστικές ψευδαισθήσεις, όπου ο ασθενής ακούει φωνές που μπορεί να είναι από καθησυχαστικές μέχρι εξαιρετικά βίαιες και απειλητικές. Συχνά συνοδεύονται από παραλήρημα, όπως οι ιδέες μεγαλείου ή οι διωκτικές ιδέες, όπου το άτομο πιστεύει ακράδαντα ότι παρακολουθείται ή ότι κατέχει υπερφυσικές ικανότητες. Αυτές οι εμπειρίες είναι τόσο αληθινές για τον ασθενή όσο και ο κόσμος γύρω του, γεγονός που εξηγεί γιατί είναι τόσο δύσκολο να πειστεί για το αντίθετο μέσω της λογικής.
Από την άλλη πλευρά, τα αρνητικά συμπτώματα αφορούν ικανότητες που "λείπουν" από τον ασθενή, όπως η έλλειψη κινήτρου, η κοινωνική απόσυρση και η συναισθηματική επιπέδωση. Αυτά τα συμπτώματα συχνά παρερμηνεύονται ως τεμπελιά ή κατάθλιψη, αλλά στην πραγματικότητα αποτελούν μέρος της αποδιοργάνωσης που προκαλεί η νόσος. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστεί κατατονία, όπου το άτομο παραμένει ακίνητο σαν άγαλμα για ώρες, ή αποδιοργάνωση του λόγου, καθιστώντας την επικοινωνία με το περιβάλλον σχεδόν αδύνατη.
Η αιτιολογία της σχιζοφρένειας παραμένει αντικείμενο έρευνας, με τους επιστήμονες να εστιάζουν σε έναν συνδυασμό γενετικής προδιάθεσης και περιβαλλοντικών παραγόντων πίεσης. Η χημεία του εγκεφάλου, και συγκεκριμένα τα επίπεδα της ντοπαμίνης, παίζουν καθοριστικό ρόλο, γι' αυτό και τα αντιψυχωσικά φάρμακα στοχεύουν συχνά στη ρύθμιση αυτού του νευροδιαβιβαστή. Παρά τις δυσκολίες, υπάρχει ελπίδα: με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, τη ψυχοθεραπεία και την έγκαιρη παρέμβαση, πολλοί άνθρωποι καταφέρνουν να διαχειριστούν τα συμπτώματά τους και να ζήσουν μια παραγωγική ζωή. Η κοινωνική υποστήριξη και η εξάλειψη του στίγματος είναι απαραίτητα βήματα για να βοηθηθούν αυτοί οι άνθρωποι που, στην πλειονότητά τους, είναι περισσότερο θύματα παρά θύτες βίας.