Όλοι έχουμε χρησιμοποιήσει ή ακούσει τη φράση «έφαγε τον αγλέουρα» για να περιγράψουμε κάποιον που κατανάλωσε υπερβολική ποσότητα φαγητού, με αποτέλεσμα τη δυσφορία, το φούσκωμα ή τη βαρυστομαχιά. Παρά τη συχνή χρήση της, λίγοι γνωρίζουν ότι ο «αγλέουρας» δεν είναι κάποιο φανταστικό ον ή μια αφηρημένη έννοια, αλλά ένα πραγματικό φυτό με σκοτεινή και πολυτάραχη ιστορία που ξεκινά από την αρχαιότητα.
Η λέξη αγλέουρας αποτελεί γλωσσική παραφθορά του ελλεβόρου, ενός αειθαλούς φυτού που οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν πολύ καλά. Η ετυμολογία της λέξης «ελλέβορος» είναι εξαιρετικά ταιριαστή με την έκφραση, καθώς φαίνεται να προέρχεται από τις λέξεις «έλλερα» (φοβερά) και «βόρος» (τροφή), υποδηλώνοντας κάτι που είναι επικίνδυνο να φαγωθεί. Η σύνδεση με το φαγητό προέκυψε επειδή τα συμπτώματα της δηλητηρίασης από μικρή ποσότητα ελλεβόρου —όπως ναυτία, τάση για έμετο και κοιλιακές κράμπες— μοιάζουν εκπληκτικά με τα συμπτώματα που προκαλεί το υπερβολικό φαγοπότι.
Στο Βυζάντιο, η χρήση του ελλεβόρου πήρε μια πιο πρακτική, αν και επικίνδυνη, μορφή. Λόγω της ιδιότητάς του να προκαλεί εμετό, χρησιμοποιούνταν ως ένα είδος «αυτοσχέδιας πλύσης στομάχου» από όσους είχαν παραφάει στα γλέντια της εποχής. Ωστόσο, η πρακτική αυτή ήταν εξαιρετικά ριψοκίνδυνη, καθώς ο ελλέβορος είναι τοξικός και σε μεγάλες δόσεις μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές οργανικές βλάβες ή ακόμα και στον θάνατο από καρδιακή ανακοπή.
Στην αρχαία ιατρική, ο αγλέουρας είχε τη θέση του ως φάρμακο αλλά και ως καταπραϋντικό. Οι γιατροί της εποχής τον χρησιμοποιούσαν για τη θεραπεία της παράλυσης και της αρθρίτιδας, αλλά κυρίως για την αντιμετώπιση ψυχιατρικών παθήσεων. Ο μύθος αναφέρει ότι ο ιατρομάντης Μελάμπους θεράπευσε τις κόρες του βασιλιά του Άργους από τη μανία τους χρησιμοποιώντας ελλέβορο, ενώ με τον ίδιο τρόπο φέρεται να θεραπεύτηκε και ο Ηρακλής από την τρέλα που του ενέσπειρε η Ήρα.
Πέρα από τη θεραπευτική του χρήση, ο ελλέβορος κατέχει μια θέση και στην ιστορία του πολέμου ως ένα από τα πρώτα «βιολογικά όπλα». Κατά την πολιορκία της Κίρρας το 585 π.Χ., οι πολιορκητές δηλητηρίασαν την παροχή νερού της πόλης με ελλέβορο. Οι υπερασπιστές, εξασθενημένοι από τις παρενέργειες του φυτού, δεν μπόρεσαν να προβάλουν αντίσταση, οδηγώντας στην πτώση και την καταστροφή της πόλης.
Στην Ελλάδα, ο αγλέουρας που συναντάμε συχνότερα στα ορεινά μέρη είναι ο «ελλέβορος ο κυκλόφυλλος», ένα φυτό με μεγάλα πράσινα φύλλα που ανθίζει νωρίς την άνοιξη. Αντίθετα, στην υπόλοιπη Ευρώπη, ένας συγγενής του, ο «μαύρος ελλέβορος», είναι γνωστός ως το «ρόδο των Χριστουγέννων». Εκεί, ο αγλέουρας δεν συνδέεται με τη βαρυστομαχιά του Πάσχα, αλλά με μια τρυφερή χριστουγεννιάτικη παράδοση για μια μικρή βοσκοπούλα και θεωρείται ιερό φυτό που προστατεύει τα σπίτια από τα κακά πνεύματα.