Η Πελοπόννησος, η ιστορική καρδιά της νότιας Ελλάδας, δεν έφερε πάντα το αρχαίο της όνομα στην καθομιλουμένη. Από τη μεσοβυζαντινή εποχή, γύρω στον 12ο αιώνα, και για εκατοντάδες χρόνια μέχρι τη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους, η περιοχή ήταν γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο ως Μωρέας ή Μοριάς. Παρά τη μεγάλη διάδοση του ονόματος, η ετυμολογία του παραμένει μέχρι σήμερα θέμα έντονης ιστορικής και γλωσσολογικής συζήτησης, με τις θεωρίες να διχάζονται ανάμεσα στη φύση, το σχήμα της γης, ακόμα και τη σλαβική γλώσσα.
Η παλαιότερη γραπτή αναφορά στον όρο εντοπίζεται στον «Βίο του Αγίου Μελετίου», ένα χειρόγραφο του 1111 μ.Χ. που φυλάσσεται στο Βρετανικό Μουσείο. Εκεί, η χερσόνησος καταγράφεται ως «Μοραίας», μια ονομασία που επικράτησε απόλυτα, παρά τις προσπάθειες των Φράγκων ηγεμόνων κατά τη μεσαιωνική περίοδο να επαναφέρουν τον ρωμαϊκό όρο «Αχαΐα». Αν και το Πριγκιπάτο της Αχαΐας άφησε το αποτύπωμά του στα νομίσματα της εποχής, ο λαός και η ιστορία κράτησαν ζωντανό τον Μοριά, όπως μαρτυρούν το περίφημο «Χρονικό του Μορέως» και το «Δεσποτάτο του Μορέως».
Η επικρατέστερη θεωρία συνδέει το όνομα με το δέντρο της μουριάς. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η Πελοπόννησος αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα παραγωγής μεταξιού στην αυτοκρατορία. Η ανεπτυγμένη σηροτροφία απαιτούσε τεράστιες εκτάσεις με μουριές για τη διατροφή των μεταξοσκωλήκων, γεγονός που οδήγησε πολλούς μελετητές στο συμπέρασμα ότι το όνομα προέκυψε από την αφθονία του συγκεκριμένου δέντρου. Μάλιστα, ορισμένοι περιηγητές, όπως ο Ολλανδός Ορνέλιους Ντάππερ το 1688, έφτασαν στο σημείο να σχεδιάσουν χάρτες όπου η Πελοπόννησος απεικονιζόταν με το σχήμα ενός φύλλου μουριάς.
Ωστόσο, υπάρχει και μια άλλη ενδιαφέρουσα εκδοχή που μας ταξιδεύει πίσω στην αρχαία γεωγραφία και στον πλάτανο. Ο γεωγράφος Στράβων είχε παρατηρήσει ήδη από τον 1ο αιώνα π.Χ. ότι το σχήμα της Πελοποννήσου μοιάζει με φύλλο πλατάνου. Μεταγενέστεροι γεωγράφοι χρησιμοποίησαν τον όρο «μυουρία» για να περιγράψουν αυτό το «κουτσουρεμένο» σχήμα. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Πέτρο Θέμελη, η λέξη Μοριάς ίσως αποτελεί εξέλιξη αυτού του προσδιορισμού, μια θεωρία που ενισχύεται από το γεγονός ότι σε επίσημα λατινικά έγγραφα του 1209, η περιοχή αναφέρεται ως "Maureson".
Πέρα από τα δέντρα και τα σχήματα, η επιστημονική κοινότητα εξετάζει και τη σλαβική επιρροή. Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι ο όρος προέρχεται από τη λέξη "morie", που σημαίνει θάλασσα, υποδηλώνοντας μια γη που περιβάλλεται από νερό. Από την άλλη πλευρά, η ιστορία μας έχει χαρίσει και πιο καυστικές ερμηνείες. Ο βυζαντινός συγγραφέας Μάζαρις, θέλοντας να σατιρίσει τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στο νησί του Πέλοπα, υποστήριξε χιουμοριστικά ότι ο Μοριάς προέρχεται από τη λέξη «μωρία», αν και αυτή η εκδοχή παραμένει καθαρά λογοτεχνική.
Σήμερα, ο όρος «Μοριάς» κουβαλάει μαζί του όλη τη λεβεντιά της Επανάστασης του 1821 και τη μεσαιωνική αίγλη της χερσονήσου. Είτε οφείλει το όνομά του στις μουριές που έθρεψαν τη βιομηχανία του μεταξιού, είτε στο ιδιαίτερο σχήμα των ακτών του που θυμίζει φύλλο δέντρου, παραμένει μια ονομασία σύμβολο που συνδέει το βυζαντινό παρελθόν με τη νεότερη Ελλάδα.