Η Μπόκο Χαράμ αναδύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 στη Νιγηρία, ξεκινώντας ως μια μικρή ισλαμιστική ομάδα που εναντιωνόταν στις δυτικές αξίες και τους θεσμούς που άφησε πίσω της η βρετανική αποικιοκρατία. Το όνομά της, το οποίο μεταφράζεται ως "η δυτική εκπαίδευση απαγορεύεται", αντικατοπτρίζει την ιδεολογία της εναντίον της κοσμικής εκπαίδευσης, της δημοκρατίας και της σύγχρονης ιατρικής επιστήμης. Υπό την ηγεσία του Μοχάμεντ Γιουσούφ, η οργάνωση ριζοσπαστικοποιήθηκε γρήγορα, θεωρώντας το νιγηριανό κράτος ως τον κύριο εχθρό της, ειδικά μετά τις πρώτες βίαιες συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας το 2003.
Η καμπή για την οργάνωση ήρθε το 2009, όταν μετά από εκτεταμένες ταραχές και την εκτέλεση του Γιουσούφ από την αστυνομία, η ηγεσία πέρασε στον Αμπουμπακάρ Σεκάου. Υπό τον Σεκάου, η Μπόκο Χαράμ μετατράπηκε σε μια από τις πιο αιμοσταγείς οργανώσεις παγκοσμίως, χρησιμοποιώντας βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας, σφαγές σε χωριά και μαζικές απαγωγές. Ένα από τα πιο διαβόητα εγκλήματά της ήταν η απαγωγή 276 μαθητριών από το χωριό Τσιμπόκ το 2014, γεγονός που προκάλεσε παγκόσμια κατακραυγή και την έναρξη της καμπάνιας για την επιστροφή των κοριτσιών. Η βία της οργάνωσης δεν περιορίστηκε στη Νιγηρία, αλλά εξαπλώθηκε και στις γειτονικές χώρες, όπως ο Νίγηρας, το Καμερούν και το Τσαντ.
Η δράση της Μπόκο Χαράμ είχε καταστροφικές συνέπειες για τον πληθυσμό, με εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για πάνω από 50.000 θανάτους, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν άμαχοι. Στόχοι της έγιναν σχολεία, νοσοκομεία, εκκλησίες και τεμένη, ενώ η οργάνωση δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει ακόμα και παιδιά για να πραγματοποιήσουν επιθέσεις αυτοκτονίας. Η στρατιωτική απάντηση του νιγηριανού στρατού, αν και επιθετική, συχνά συνοδευόταν από κατηγορίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επιδεινώνοντας την ανθρωπιστική κρίση και οδηγώντας στον εκτοπισμό περίπου 2,5 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η παρακμή της οργάνωσης ξεκίνησε γύρω στο 2015, λόγω των εσωτερικών ερίδων και της ανόδου της ανταγωνιστικής ομάδας ISWAP, η οποία είχε τη στήριξη του Ισλαμικού Κράτους. Η ISWAP υιοθέτησε μια λιγότερο βίαιη τακτική απέναντι στους μουσουλμάνους αμάχους, κερδίζοντας έδαφος και υποστηρικτές. Η οριστική κατάρρευση της αρχικής Μπόκο Χαράμ ήρθε το 2021, όταν ο Σεκάου αυτοκτόνησε για να αποφύγει τη σύλληψη κατά τη διάρκεια μαχών με την ISWAP. Παρά τον θάνατο του ηγέτη της και τη διάλυση του κεντρικού της πυρήνα, υπολείμματα της οργάνωσης συνεχίζουν να αποτελούν απειλή, θυμίζοντας ότι οι ρίζες της τρομοκρατίας στην περιοχή παραμένουν βαθιές.