Η 26η Σεπτεμβρίου του 2000 παραμένει μια από τις πιο σκοτεινές ημερομηνίες στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, καθώς το Αιγαίο έγινε μάρτυρας μιας ανείπωτης ναυτικής τραγωδίας. Το επιβατηγό οχημαγωγό Εξπρές Σάμινα, ένα γερασμένο πλοίο που μετρούσε ήδη 34 χρόνια υπηρεσίας, προσέκρουσε στις βραχονησίδες Πόρτες ανοιχτά της Πάρου, οδηγώντας στον θάνατο 81 ανθρώπους. Η βύθιση του πλοίου μέσα σε μόλις 25 λεπτά δεν ήταν απλώς ένα ατύχημα, αλλά το αποτέλεσμα μιας εγκληματικής αλυσίδας λαθών, παραλείψεων και αδιαφορίας που συγκλόνισε το πανελλήνιο και άλλαξε για πάντα τα δεδομένα στην ακτοπλοΐα.
Το μοιραίο βράδυ, ενώ εκατοντάδες επιβάτες βρίσκονταν στο πλοίο, οι συνθήκες στη γέφυρα απείχαν πολύ από το να χαρακτηριστούν επαγγελματικές. Παρά τους ισχυρούς ανέμους οκτώ μποφόρ, το πλοίο ταξίδευε με αυτόματο πιλότο και υψηλή ταχύτητα, ενώ υπάρχουν μαρτυρίες ότι μέλη του πληρώματος είχαν αποσπάσει την προσοχή τους παρακολουθώντας ποδοσφαιρικό αγώνα στην τηλεόραση. Η πρόσκρουση στις βραχονησίδες, οι οποίες ήταν γνωστές και χαρτογραφημένες, προκάλεσε ένα τεράστιο ρήγμα, με το νερό να κατακλύζει το μηχανοστάσιο σχεδόν ακαριαία, βγάζοντας εκτός λειτουργίας τις μηχανές και το ηλεκτρικό σύστημα.
Στο εσωτερικό του πλοίου επικράτησε απόλυτο σκοτάδι και πανικός, καθώς η γεννήτρια ανάγκης υπολειτουργούσε και δεν δόθηκε ποτέ επίσημη εντολή εγκατάλειψης ή οδηγίες από τα μεγάφωνα. Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά από το γεγονός ότι οι υδατοστεγείς πόρτες, που θα έπρεπε να είναι κλειστές για να περιορίσουν την εισροή υδάτων, είχαν αφεθεί ανοιχτές κατά παράβαση κάθε κανονισμού ασφαλείας. Οι επιβάτες, χωρίς καμία καθοδήγηση από το πλήρωμα, βρέθηκαν να παλεύουν μόνοι τους για τη ζωή τους, με πολλούς να πηδούν στα παγωμένα νερά του Αιγαίου μέσα στη νύχτα.
Μέσα στη φρίκη του ναυαγίου, αναδείχθηκαν μορφές ηρωισμού που πρόσφεραν αχτίδες ανθρωπιάς. Ο καμαρώτος Θέμης Κυπριώτης και ο νεαρός στρατιώτης Βασίλης Ραχούτης θυσίασαν τη δική τους ζωή στην προσπάθειά τους να σώσουν μωρά και άλλους επιβάτες, ενώ οι ντόπιοι ψαράδες της Πάρου έσπευσαν πρώτοι με τα καΐκια τους, σώζοντας εκατοντάδες ανθρώπους από βέβαιο πνιγμό. Η τραγωδία ολοκληρώθηκε με τον θάνατο του λιμενάρχη Πάρου, Δημήτρη Μάλαμα, από την υπερπροσπάθεια και το άγχος κατά τη διάρκεια της επιχείρησης διάσωσης.
Οι έρευνες που ακολούθησαν αποκάλυψαν το μέγεθος της εγκληματικής αμέλειας, καθώς είχε προηγηθεί προειδοποίηση από μηχανικό του πλοίου για την άθλια κατάσταση των συστημάτων του, η οποία αγνοήθηκε. Η δικαστική δικαίωση και η αυτοκτονία του εφοπλιστή Παντελή Σφηνιά λίγους μήνες μετά συμπλήρωσαν το παζλ μιας καταστροφής που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Σήμερα, το Εξπρές Σάμινα παραμένει ένα οδυνηρό μάθημα για το πώς η αμέλεια και η μη τήρηση των κανόνων ασφαλείας μπορούν να μετατρέψουν ένα ταξίδι ρουτίνας σε μια από τις μεγαλύτερες εθνικές τραγωδίες.