Η 28η Φεβρουαρίου 2023 έμελλε να χαραχτεί στη μνήμη της χώρας ως η ημέρα του πιο θανατηφόρου σιδηροδρομικού δυστυχήματος στην ελληνική ιστορία. Όλα ξεκίνησαν λίγο πριν τις 19:30, όταν η αμαξοστοιχία Intercity 62 αναχώρησε από τον Σταθμό Λαρίσης στην Αθήνα με προορισμό τη Θεσσαλονίκη. Παρά την καθυστέρηση που σημειώθηκε στον Παλαιοφάρσαλο, τίποτα δεν προμήνυε το χάος που θα ακολουθούσε όταν το τρένο έφτασε στη Λάρισα λίγο μετά τις 23:00.
Στις 23:10, η επιβατική αμαξοστοιχία ξεκίνησε το τελευταίο της τμήμα της διαδρομής, όμως ένα μοιραίο λάθος στα «κλειδιά» της γραμμής την οδήγησε στη γραμμή καθόδου. Εκεί, με αντίθετη κατεύθυνση, κινούνταν ήδη επί μιάμιση ώρα η εμπορική αμαξοστοιχία 63503, προερχόμενη από τη Θεσσαλονίκη. Για δώδεκα ολόκληρα λεπτά, τα δύο τρένα έτρεχαν στην ίδια γραμμή το ένα προς το άλλο, μέχρι τις 23:22, όταν η μετωπική σύγκρουση στα Τέμπη σταμάτησε τον χρόνο. Το Intercity, έχοντας αναπτύξει ταχύτητα περίπου 166 χιλιομέτρων, συγκρούστηκε μετωπικά με τον εμπορικό συρμό κοντά στον Ευαγγελισμό Λάρισας.
Η Έκρηξη και η Κόλαση του Πρώτου Βαγονιού
Η σύγκρουση ήταν τόσο σφοδρή που προκάλεσε μια πανίσχυρη έκρηξη και ακαριαία πυρκαγιά. Τα τρία πρώτα βαγόνια του επιβατικού τρένου εκτροχιάστηκαν, με το βαγόνι του εστιατορίου να τυλίγεται στις φλόγες και να καταστρέφεται ολοσχερώς. Οι θερμοκρασίες που αναπτύχθηκαν στο σημείο εκτιμάται ότι άγγιξαν τους 1.300 βαθμούς Κελσίου, προκαλώντας το λιώσιμο των μετάλλων. Από αυτό το βαγόνι, μόλις ένας επιβάτης, ο τότε 21χρονος Γεράσιμος, κατάφερε να βγει ζωντανός, ξεκινώντας έναν μακροχρόνιο και επίπονο αγώνα για τη ζωή του.
Οι μαρτυρίες των επιζώντων από τα υπόλοιπα βαγόνια συνθέτουν μια εικόνα απόλυτης καταστροφής. Άνθρωποι εκσφενδονίστηκαν από τα σπασμένα τζάμια, άλλοι παγιδεύτηκαν στα συντρίμμια μέσα σε πυκνό καπνό, ενώ το σκοτάδι και τα ουρλιαχτά συμπλήρωναν το σκηνικό του χάους. Μέσα στον πανικό, καταγράφηκαν στιγμές αυταπάρνησης από νέους ανθρώπους που προσπαθούσαν να βοηθήσουν τραυματίες, την ίδια ώρα που μάνες έψαχναν τα παιδιά τους μέσα στα στραπατσαρισμένα σίδερα και τις διασκορπισμένες αποσκευές.
Το «Ανθρώπινο Λάθος» και οι Εγκληματικές Παραλείψεις
Όταν το ΕΚΑΒ και η Πυροσβεστική έλαβαν τις πρώτες κλήσεις, κανείς δεν μπορούσε να διανοηθεί το μέγεθος της καταστροφής, υποθέτοντας αρχικά έναν απλό εκτροχιασμό. Η σκληρή αλήθεια άρχισε να αποκαλύπτεται καθώς τα νοσοκομεία της Λάρισας τέθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για να υποδεχτούν δεκάδες θύματα, κυρίως φοιτητές και νέους ανθρώπους. Σύντομα, οι έρευνες έφεραν στο φως ένα πλέγμα από εγκληματικές παραλείψεις και συστημικές δυσλειτουργίες που επέτρεψαν στο «ανθρώπινο λάθος» να αποβεί μοιραίο.
Όπως διαπιστώθηκε, τα συστήματα τηλεδιοίκησης και τα φωτόσημα δεν λειτουργούσαν, στερώντας από τους εμπλεκόμενους τη δυνατότητα να αντιληφθούν εγκαίρως την πορεία σύγκρουσης. Ο σταθμάρχης της Λάρισας, ακόμη και μετά τις πρώτες ενημερώσεις για το δυστύχημα, φαινόταν να τελεί υπό σύγχυση, διαβεβαιώνοντας αρχικά ότι το τρένο βρισκόταν στη σωστή γραμμή. Αυτή η σειρά από λάθη και η έλλειψη σύγχρονων συστημάτων ασφαλείας οδήγησαν τελικά στον θάνατο 57 ανθρώπους, μετατρέποντας μια καθημερινή διαδρομή σε εθνική τραγωδία.
«Στείλε Όταν Φτάσεις»: Ένα Σύνθημα Οδύνης και Οργής
Η επόμενη ημέρα βρήκε την Ελλάδα σε τριήμερο εθνικό πένθος, αλλά και σε μια κατάσταση αναβρασμού. Οι ιστορίες των θυμάτων, νέων παιδιών που επέστρεφαν στις σπουδές τους, συγκλόνισαν την κοινή γνώμη. Οι εικόνες των διδύμων αδερφών από την Καλαμπάκα και των δεκάδων άλλων φοιτητών έγιναν σύμβολα μιας χαμένης γενιάς. Η φράση «Στείλε όταν φτάσεις» μετατράπηκε σε παγκόσμιο σύνθημα, γραμμένο σε τοίχους, πανό και σχηματισμένο με τσάντες σε σχολικά προαύλια, εκφράζοντας την αγωνία κάθε γονιού και την οργή για την αδικία.
Τρία χρόνια μετά, η αναζήτηση της δικαιοσύνης παραμένει το κεντρικό αίτημα των συγγενών και της κοινωνίας. Οι παραιτήσεις πολιτικών προσώπων και οι δημόσιες συγγνώμες δεν στάθηκαν αρκετές για να απαλύνουν τον πόνο των οικογενειών που έχασαν τους δικούς τους ανθρώπους. Με την παράδοση των πρώτων επίσημων πορισμάτων το 2025, η διερεύνηση για τα βαθύτερα αίτια και την απόδοση ευθυνών συνεχίζεται, καθώς η χώρα ορκίζεται να μην ξεχάσει ποτέ τι συνέβη εκείνο το βράδυ στα Τέμπη.