Ενώ η Σοβιετική Ένωση παρουσιαζόταν συχνά στο εσωτερικό και το εξωτερικό της ως ένας «σοσιαλιστικός παράδεισος» όπου όλες οι ανάγκες των πολιτών καλύπτονταν, κάτω από την επιφάνεια εκατομμύρια άνθρωποι ασφυκτιούσαν. Ο απόλυτος έλεγχος, η λογοκρισία και οι περιορισμένες ελευθερίες οδήγησαν πολλούς στο να ονειρεύονται μια διαφορετική ζωή στη Δύση. Παρόλο που οι επίσημοι αριθμοί του Κρεμλίνου ήταν πάντα συγκαλυμμένοι, υπολογίζεται ότι δεκάδες χιλιάδες Σοβιετικοί πολίτες διέφυγαν παράνομα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ανάμεσά τους, ωστόσο, ξεχωρίζουν δέκα περιπτώσεις ανθρώπων που αψήφησαν κάθε κίνδυνο και πραγματοποίησαν μερικές από τις πιο παράτολμες και ιστορικές αποστασίες του Ψυχρού Πολέμου, φέρνοντας το καθεστώς σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
Κάποιες αποστασίες απαίτησαν υπεράνθρωπη σωματική προσπάθεια και παράτολμα σχέδια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Στανισλάβ Κουρίλοφ, ένας ωκεανογράφος στον οποίο είχε απαγορευτεί η επαγγελματική έξοδος από τη χώρα. Βρήκε την ευκαιρία να ξεφύγει όταν επιβιβάστηκε σε ένα σοβιετικό κρουαζιερόπλοιο που έκανε απλώς τον γύρο του Ειρηνικού. Μέσα στη νύχτα, πήδηξε από το κατάστρωμα στα ανοιχτά του ωκεανού και κολύμπησε ασταμάτητα για σχεδόν τρεις μέρες μέχρι να φτάσει, εξαντλημένος, στις ακτές των Φιλιππίνων. Σε ένα εξίσου εντυπωσιακό, αλλά εναέριο σχέδιο διαφυγής, ο πιλότος μαχητικών Βίκτορ Μπελένκο αποφάσισε να εγκαταλείψει τη ζωή του στη Σοβιετική Ένωση κλέβοντας ένα άκρως απόρρητο αεροσκάφος. Πετώντας ριψοκίνδυνα χαμηλά με ένα υπερσύγχρονο MiG-25 πάνω από τη Θάλασσα της Ιαπωνίας, κατάφερε να προσγειωθεί σε ένα ιαπωνικό πολιτικό αεροδρόμιο, παραδίδοντας στις δυτικές δυνάμεις ένα από τα μεγαλύτερα στρατιωτικά μυστικά της εποχής. Σε μια εντελώς διαφορετική, αλλά άκρως κινηματογραφική απόδραση, η 18χρονη Λιλιάνα Γκασίνσκαγια, που εργαζόταν ως καμαριέρα και σερβιτόρα σε κρουαζιερόπλοιο, κατάφερε να χωρέσει μέσα από ένα μικροσκοπικό φινιστρίνι ενώ το πλοίο ήταν δεμένο στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας. Φορώντας μόνο ένα κόκκινο μπικίνι, κολύμπησε μέχρι την ξηρά μέσα στη νύχτα και ζήτησε άσυλο, μένοντας γνωστή παγκοσμίως ως το θρυλικό «κορίτσι με το κόκκινο μπικίνι».
Η επιθυμία για ελευθερία, όμως, δεν άγγιζε μόνο τους καθημερινούς πολίτες ή τους στρατιωτικούς, αλλά και τα πιο προβεβλημένα πρόσωπα του ίδιου του καθεστώτος. Ίσως η μεγαλύτερη πολιτική ταπείνωση για τη Σοβιετική Ένωση ήρθε όταν η ίδια η κόρη του Ιωσήφ Στάλιν, η Σβετλάνα Αλιλούγιεβα, ζήτησε πολιτικό άσυλο στην αμερικανική πρεσβεία στο Νέο Δελχί. Έχοντας μεγαλώσει προνομιακά στους διαδρόμους του Κρεμλίνου, η Σβετλάνα δεν άντεξε τον ασφυκτικό έλεγχο και τη σκληρότητα του συστήματος που είχε χτίσει ο πατέρας της, προκαλώντας διεθνή σάλο με την απόφασή της. Στον χώρο του πολιτισμού, η αποστασία του Ρούντολφ Νουρέγιεφ στο Παρίσι συγκλόνισε τον καλλιτεχνικό κόσμο και έδειξε πώς η τέχνη δεν μπορούσε να περιοριστεί από σύνορα. Ο κορυφαίος χορευτής μπαλέτου, αρνούμενος να επιστρέψει εσπευσμένα στη Μόσχα όπως του διατάχθηκε, ξέφυγε από τους πράκτορες της KGB μέσα στο αεροδρόμιο και έτρεξε κυριολεκτικά στην αγκαλιά της γαλλικής αστυνομίας, ξεκινώντας μια τεράστια καριέρα στη Δύση. Εξίσου εντυπωσιακή ήταν και η κίνηση του Λιθουανού αξιωματικού του ναυτικού Γιόνας Πλέσκις, ο οποίος άλλαξε κρυφά την πορεία του πλοίου που διοικούσε στη Βαλτική Θάλασσα και, παραπλανώντας το ίδιο του το πλήρωμα, έφτασε στη Σουηδία, μια ιστορία που αργότερα αποτέλεσε μία από τις βασικές εμπνεύσεις για το διάσημο μυθιστόρημα «Το Κυνήγι του Κόκκινου Οκτώβρη».
Ο σκοτεινός κόσμος της κατασκοπείας και της διπλωματίας προσέφερε επίσης μερικές από τις πιο κρίσιμες αποστασίες του Ψυχρού Πολέμου. Ο Ιγκόρ Γκουζένκο, ένας κρυπτογράφος στην πρεσβεία της Οτάβας, βγήκε από το κτίριο κρατώντας έγγραφα που αποκάλυπταν ένα τεράστιο δίκτυο Σοβιετικών κατασκόπων στη Βόρεια Αμερική, πυροδοτώντας επί της ουσίας τον Ψυχρό Πόλεμο αμέσως μετά τη λήξη του Β' Παγκοσμίου. Αντίστοιχα, ο υψηλόβαθμος διπλωμάτης και Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αρκάντι Σεβτσένκο, αηδιασμένος από την υποκρισία της σοβιετικής εξωτερικής πολιτικής, συνεργάστηκε κρυφά με τη CIA για αρκετά χρόνια πριν αυτομολήσει επίσημα, αποτελώντας τον πιο υψηλόβαθμο αξιωματούχο που άλλαξε στρατόπεδο. Στα άδυτα της KGB, ο πράκτορας Νικολάι Χοχλόφ αψήφησε τις διαταγές του να δολοφονήσει έναν αντικομμουνιστή στόχο στη Δυτική Γερμανία, προειδοποιώντας τον αντί να πατήσει τη σκανδάλη του ειδικά διαμορφωμένου όπλου που του είχαν δώσει. Τέλος, αποκορύφωμα της κατασκοπευτικής έντασης αποτέλεσε η ιστορία του Όλεγκ Γκορντιέφσκι, του υψηλόβαθμου στελέχους της KGB που λειτουργούσε ως πολύτιμος διπλός πράκτορας για τη βρετανική MI6. Όταν η ταυτότητά του κινδύνευσε να αποκαλυφθεί στη Μόσχα, φυγαδεύτηκε σε μια άκρως κινηματογραφική επιχείρηση, περνώντας τα σύνορα με τη Φινλανδία κρυμμένος στο πορτμπαγκάζ ενός διπλωματικού αυτοκινήτου.
Κάθε μία από αυτές τις ιστορίες αντικατοπτρίζει την απεγνωσμένη ανάγκη του ανθρώπου για ελευθερία, ανεξάρτητα από το τίμημα. Είτε επρόκειτο για διάσημους καλλιτέχνες και πολιτικούς, υψηλόβαθμους πράκτορες ή απλούς καθημερινούς ανθρώπους, το ρίσκο που πήραν απέδειξε πως η ελπίδα για μια καλύτερη, αυτόνομη ζωή μπορούσε να υπερνικήσει τον φόβο απέναντι σε ένα από τα πιο ισχυρά και πιεστικά καθεστώτα της σύγχρονης ιστορίας.