Στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου, η CIA ξεκίνησε το πιο σκοτεινό της πείραμα: το MKUltra. Ο στόχος; Ο απόλυτος έλεγχος του νου. Για δεκαετίες, χιλιάδες ανυποψίαστοι πολίτες υποβλήθηκαν σε LSD, ηλεκτροσόκ και ψυχολογικά βασανιστήρια. Αυτή είναι η αληθινή, σοκαριστική ιστορία.
Φανταστείτε μια εποχή που ο φόβος κυβερνά. Στη δεκαετία του '50, στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου, η Αμερική ζούσε υπό τη σκιά μιας πεποίθησης: ότι η Σοβιετική Ένωση είχε ήδη ανακαλύψει το "κλειδί" για τον έλεγχο του ανθρώπινου νου. Και όταν ο φόβος γίνεται κρατική πολιτική, κάθε όριο, ηθικό ή ανθρώπινο, παύει να υπάρχει.
Μέσα σε αυτό το κλίμα παράνοιας, η CIA έθεσε σε εφαρμογή ένα από τα πιο διαβόητα και εφιαλτικά προγράμματα στην ιστορία της. Ένα πρόγραμμα σχεδιασμένο για να χειραγωγήσει τη σκέψη, να σβήσει αναμνήσεις και να κάμψει την ανθρώπινη θέληση.
Το όνομά του: Project MKUltra.
Τα πειράματα: LSD, ηλεκτροσόκ και ψυχολογική κακοποίηση
Επίσημα, το πρόγραμμα ξεκίνησε το 1953. Ανεπίσημα, ήταν μια κάθοδος στην άβυσσο. Τα πειράματα δεν γίνονταν σε μυστικά, υπόγεια εργαστήρια, αλλά σε κοινή θέα: σε πανεπιστήμια, ψυχιατρικές κλινικές, στρατιωτικά νοσοκομεία και φυλακές.
Οι συμμετέχοντες, στην πλειονότητά τους, ήταν ανυποψίαστοι πολίτες. Φοιτητές, ασθενείς, μικροκακοποιοί, ακόμη και απλοί άνθρωποι που απλά έτυχε να βρεθούν στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή. Τους υπέβαλλαν σε αδιανόητες μεθόδους:
Τους χορηγούσαν LSD και άλλες ψυχοτρόπες ουσίες χωρίς τη γνώση ή τη συγκατάθεσή τους.
Τους υπέβαλλαν σε ηλεκτροσόκ σε εντάσεις πολύ μεγαλύτερες από τις θεραπευτικές.
Χρησιμοποιούσαν ύπνωση, λεκτική και σεξουαλική κακοποίηση.
Τους άφηναν σε πλήρη απομόνωση ή τους στερούσαν τον ύπνο για εβδομάδες.
Operation Midnight Climax: Η σκοτεινή καρδιά του προγράμματος
Ίσως το πιο αρρωστημένο παρακλάδι του MKUltra ήταν η "Operation Midnight Climax". Πράκτορες της CIA έστηναν "ασφαλή σπίτια" (safe houses) στο Σαν Φρανσίσκο και τη Νέα Υόρκη. Εκεί, προσλάμβαναν ιερόδουλες για να προσελκύουν ανυποψίαστους άνδρες, στους οποίους έδιναν κρυφά LSD.
Πίσω από καθρέφτες μονής όψης, οι πράκτορες παρακολουθούσαν και κατέγραφαν τα πάντα, μελετώντας τις επιδράσεις των ναρκωτικών στη σεξουαλική συμπεριφορά και την απώλεια των αναστολών. Όλα στο όνομα της "εθνικής ασφάλειας".
Η συγκάλυψη και η τυχαία αποκάλυψη
Το πρόγραμμα διήρκεσε πάνω από 20 χρόνια. Το 1973, όταν οι πρώτες φήμες άρχισαν να διαρρέουν και ο κίνδυνος της αποκάλυψης ήταν ορατός, ο τότε διευθυντής της CIA, Ρίτσαρντ Χελμς, έδωσε μια απλή εντολή: «Καταστρέψτε τα πάντα». Χιλιάδες σελίδες απόρρητων εγγράφων έγιναν στάχτη.
Νόμιζαν ότι είχαν σβήσει τα ίχνη τους. Όμως, ένα γραφειοκρατικό λάθος έσωσε την αλήθεια. Περίπου 20.000 σελίδες είχαν αποθηκευτεί κατά λάθος σε ένα οικονομικό αρχείο και ξεχάστηκαν. Όταν ανακαλύφθηκαν το 1975, η Αμερική πάγωσε.
Η έρευνα της Γερουσίας που ακολούθησε αποκάλυψε το ασύλληπτο μέγεθος του προγράμματος: το MKUltra συνεργάστηκε με πάνω από 80 ιδρύματα και περιλάμβανε τουλάχιστον 150 διαφορετικά υποπρογράμματα, επηρεάζοντας τις ζωές εκατοντάδων, ίσως και χιλιάδων, ανθρώπων.
Η κληρονομιά του MKUltra: Μια προειδοποίηση που αντηχεί ακόμη
Η CIA ποτέ δεν αρνήθηκε την ύπαρξη του προγράμματος. Το χαρακτήρισε μια «ατυχή, αλλά απαραίτητη προσπάθεια για την κατανόηση του μυαλού». Η Ιστορία, όμως, το κατέγραψε ως το μεγαλύτερο τεκμηριωμένο πείραμα ψυχολογικής και σωματικής κακοποίησης που διεξήγαγε ποτέ η αμερικανική κυβέρνηση εναντίον των ίδιων της των πολιτών.
Και το πιο σοκαριστικό; Δεν είναι ότι συνέβη. Είναι ότι για δεκαετίες, όποιος τολμούσε να μιλήσει γι' αυτό, αντιμετωπιζόταν ως "ψεκασμένος", ως ένας ακόμα τρελός συνωμοσιολόγος. Μέχρι τη μέρα που αποδείχθηκε ότι η πιο τρελή θεωρία συνωμοσίας ήταν, στην πραγματικότητα, η αλήθεια.