Ο Λόρδος Βύρων (Lord Byron, George Gordon Byron), μία από τις κορυφαίες μορφές της ρομαντικής ποίησης, είναι διάσημος στην Ελλάδα για τον Φιλελληνισμό του και τη συνεισφορά του στον Αγώνα του 1821. Ωστόσο, πίσω από την εικόνα του ευαίσθητου ποιητή κρυβόταν μια αμφιλεγόμενη, χαοτική και αυτοκαταστροφική προσωπικότητα που σκανδάλισε τη συντηρητική βρετανική κοινωνία του 19ου αιώνα. Πέθανε μόλις στα 36 του χρόνια στο Μεσολόγγι, αφήνοντας πίσω του ένα μύθο γεμάτο πάθη.
Η Lady Caroline Lamb τον περιέγραψε χαρακτηριστικά: «Ο Βύρων είναι τρελός, κακός και είναι πολύ επικίνδυνος αν τον ξέρεις».
Η άθλια αρχή και η άνοδος στη δόξα
Η ζωή του Βύρωνα ξεκίνησε με δυσκολίες:
- Πληγή παιδικής ηλικίας: Γεννήθηκε το 1788 με ένα παραμορφωμένο πόδι. Η μητέρα του, Catherine Gordon, που είχε εγκαταλειφθεί από τον πατέρα του, John «Τρελό Τζακ» Βύρων, μετέτρεψε τη θλίψη της σε οργή, κατηγορώντας τον νεαρό Τζορτζ για την αναπηρία του. Ο ίδιος έγραφε: «Η καημένη μητέρα μου ήταν γενικά έξαλλη κάθε μέρα και με επέπληττε για την αναπηρία μου – ήταν πικρές στιγμές».
- Η φήμη: Το 1812, η έκδοση του ποιήματός του «Το Προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ» (Childe Harold's Pilgrimage) εκτοξεύει τη φήμη του. Όπως είπε ο ίδιος: «Ξύπνησα ένα πρωί και ανακάλυψα ότι έγινα διάσημος».
Αχαλίνωτη ερωτική ζωή και αιμομιξία
Εκμεταλλευόμενος τη διασημότητά του, ο Βύρων βυθίστηκε σε μια καταστροφική ερωτική ζωή. Ισχυρίστηκε ότι κοιμήθηκε με 200 άτομα μέσα σε τρία χρόνια και οι σεξουαλικές του περιπέτειες συχνά ενσωματώνονταν στην ποίησή του.
- Αμφιφυλοφιλία: Είχε αμέτρητους εραστές, γυναίκες αλλά και άνδρες. Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, έβρισκε «παράδεισο σοδομισμού», όπως έγραφε, γεμάτο «πρόθυμους νέους».
- Η Lady Caroline Lamb: Η θυελλώδης σχέση του με την παντρεμένη Lady Caroline Lamb σκανδάλισε το Λονδίνο. Όταν εκείνη αισθάνθηκε ότι την βαριόταν, του έστειλε ένα χρυσό μενταγιόν που στο εσωτερικό του έκρυβε τρίχες από το εφηβαίο της.
- Αιμομιξία: Ο πιο αμφιλεγόμενος έρωτας της ζωής του φαίνεται να ήταν με την ετεροθαλή αδελφή του, Αυγούστα Λέι (Augusta Leigh). Η τρίτη κόρη της Αυγούστα, η Μέδορα, θεωρείται πιθανό να ήταν παιδί του θείου της, Βύρωνα.
Η φυγή και τα ιταλικά πάθη
Για να ξεφύγει από τα αυξανόμενα χρέη, το σκάνδαλο του χωρισμού (η σύζυγός του, Annabella Milbanke, ζήτησε διαζύγιο λόγω των σχέσεών του) και τις φήμες για την αδελφή του, ο Βύρων εγκατέλειψε την Αγγλία τον Απρίλιο του 1816, για να μην επιστρέψει ποτέ ζωντανός.
- Ιταλία, χώρα της ηδονής: Μετά την Ελβετία, εγκαταστάθηκε στην Ιταλία, την οποία ο βιογράφος του, Σάφερ, περιγράφει ως «χώρα της καθαρής ετεροφιλικής ηδονής».
- Το ερωτικό τρίγωνο στη Βενετία: Στη Βενετία, όπου προσπαθούσε να ξεχαστεί, μπλέχτηκε σε ένα ερωτικό τρίγωνο με τη Μαργαρίτα Κόνι και την Κοντέσα Τερέζα Γκουιτσόλι, μια νεαρή γυναίκα παντρεμένη με έναν πολύ μεγαλύτερο άντρα. Αυτή η σχέση με την Τερέζα ήταν μία από τις πιο σημαντικές και ίσως τον «εξημέρωσε», καθώς ορισμένοι πιστεύουν ότι έκτοτε δεν έκανε άλλη σεξουαλική σχέση.
Ο θάνατος στο Μεσολόγγι
Παρά τη χαοτική προσωπική του ζωή, ο Βύρων έγραψε μερικά από τα πιο θαυμαστά ποιήματα της εποχής, όπως το επικό «Δον Ζουάν» (Don Juan). Τελικά, η δίψα του για δράση και η υποστήριξή του στην ελληνική επανάσταση τον οδήγησαν στο Μεσολόγγι.
- Η άφιξη: Παραμονή Χριστουγέννων του 1823 αποβιβάζεται στο Μεσολόγγι.
- Ο θάνατος: Έμεινε μόλις 3,5 μήνες. Άφησε την τελευταία του πνοή στις 19 Απριλίου 1824, πιθανώς από μια σειρά εγκεφαλικών αιμορραγιών, ουραιμικής δηλητηρίασης ή πυρετού (ελονοσία ή ρευματικό). Δεν αποκλείστηκε ούτε η σύφιλη.
Ο θάνατός του προκάλεσε πανεθνικό πένθος στην Ελλάδα, με τον Διονύσιο Σολωμό να του αφιερώνει την επική ωδή:
«Λευτεριά, για λίγο πάψε / να χτυπάς με το σπαθί, / τώρα σίμωσε και κλάψε / εις του Μπάιρον το κορμί».
Ο Λόρδος Βύρων παραμένει μια από τις πιο διάσημες και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενες μορφές του 1821, ένας ποιητής που έζησε τη ζωή του στα άκρα.