Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί είναι η διατήρηση της προσοχής των μαθητών. Η αποτελεσματική διδασκαλία απαιτεί αυτή τη βασική δεξιότητα, αλλά η απόκτησή της θέλει χρόνο και πρακτική.
Είτε είστε νέος εκπαιδευτικός είτε διδάσκετε για δεκαετίες, οι τεχνικές διαχείρισης τάξης που ενεργοποιούν άμεσα τους μαθητές είναι απαραίτητες. Τα σήματα προσοχής τύπου Call-and-Response (Κλήση-Απάντηση) δίνουν έναν διασκεδαστικό ρυθμό στη διαδικασία.
Ακολουθούν 20 διασκεδαστικά Call-and-Response για να κάνετε τους μαθητές σας να ακούσουν αμέσως.
20 σήματα για άμεση προσοχή
Στον παρακάτω πίνακα, το ρόλο του δασκάλου τονίζουμε με έντονη γραφή και την απάντηση των μαθητών με πλάγια γραφή.
| # | Σήμα του Δασκάλου | Απάντηση των Μαθητών | Στόχος & Ενέργεια |
| 1 | Ένα, δύο. | Τα μάτια σου είναι εδώ. | Οπτική επαφή |
| 2 | Μάτια. Αυτιά. | Ανοιχτά. Ακούνε. | Εστίαση |
| 3 | Ξεφούσκωσε το λάστιχο! | Σσσσσσς! | Άμεση σίγαση |
| 4 | Ακούστε! Ακούστε! | Όλα τα μάτια στον κήρυκα! | Δημιουργία σοβαρού κλίματος |
| 5 | Δώσε μου πέντε. | (Οι μαθητές σηκώνουν το χέρι τους ψηλά). | Σωματικό σήμα παύσης |
| 6 | Ντομάτα, ντομάτα. | Πατάτα, πατάτα. | Διασκεδαστική επανάληψη |
| 7 | Φυστικοβούτυρο. | (Λένε το αγαπημένο τους γλυκό ή μαρμελάδα). | Ενεργοποίηση φωνής και αστεία διάθεση |
| 8 | Έτοιμοι για ροκ; | Έτοιμοι να ξεκινήσουμε! | Προετοιμασία για το μάθημα |
| 9 | Με ακούτε; | Ναι, σας ακούμε. | Άμεση επιβεβαίωση |
| 10 | Marco. Πάμε. | Polo. Σιγά-σιγά! | Μετάβαση (με αργή κίνηση) |
| 11 | Ένα ψάρι, δύο ψάρια. | Κόκκινο ψάρι, μπλε ψάρι. | Ρυθμική εστίαση |
| 12 | Διαλύστε το. | (Οι μαθητές χορεύουν ελαφρά). | Στιγμιαία εκτόνωση |
| 13 | Χόκους Πόκους. | Ώρα για Focus. | Ρίμα για άμεση εστίαση |
| 14 | Μακαρόνια και τυρί! | Όλοι παγώστε! | Παγωμένο άγαλμα (άμεση ακινησία) |
| 15 | Κοίτα με! | (Παγώνουν και κοιτούν). | Άμεσο οπτικό σήμα |
| 16 | Όλα έτοιμα; | Είμαστε μέσα! | Επιβεβαίωση ετοιμότητας |
| 17 | Χέρια στην κορυφή. | Αυτό σημαίνει σταματώ! | Χέρια στο κεφάλι (άμεση παύση) |
| 18 | Chicka Chicka. | Boom Boom. | Διατήρηση ρυθμού |
| 19 | Αν με ακούς, χτύπα παλαμάκι μία φορά/δύο/κλπ. | (Οι μαθητές χτυπούν παλαμάκια). | Ακουστικό σήμα (χρήσιμο σε θόρυβο) |
| 20 | Σόλο κιθάρα. | (Οι μαθητές μιμούνται κιθάρα). | Εκτόνωση με κίνηση |
Βέλτιστες πρακτικές για την ενεργοποίηση και διατήρηση της προσοχής
Το να αποκτήσετε την προσοχή των μαθητών είναι το πρώτο βήμα. Το να τη διατηρήσετε είναι το πιο σημαντικό.
Πώς να εγκαθιδρύσετε τα σήματα προσοχής
- Πρακτική: Εξηγήστε ξεκάθαρα πώς πρέπει να ανταποκρίνονται οι μαθητές σε κάθε σήμα. Δώστε τους πολλές ευκαιρίες να τα δοκιμάσουν και να εξοικειωθούν.
- Διασκέδαση και χιούμορ: Χρησιμοποιήστε τις φωνές σας με αστείο τρόπο! Επιτρέψτε στους μαθητές να ξεφύγουν για λίγο όταν παίζουν air guitar ή φωνάζουν «Όλοι παγώστε!». Ο στόχος είναι να τραβήξετε την προσοχή, αλλά ως πρόσθετο αποτέλεσμα, ανεβάζετε και τη συνολική ενέργεια της τάξης.
- Μη λεκτικά σήματα: Διδάξτε και μη λεκτικές στρατηγικές (π.χ., το σήκωμα του χεριού, το άνοιγμα/κλείσιμο των φώτων) ώστε οι μαθητές να αντιδρούν και σε οπτικά ερεθίσματα.
Στρατηγικές διατήρησης της προσοχής
Για να κρατήσετε τους μαθητές συγκεντρωμένους μόλις αποκτήσετε την προσοχή τους, εφαρμόστε τις ακόλουθες διδακτικές τεχνικές:
Διαδραστικά μαθήματα: Σχεδιάστε πρακτικά μαθήματα όπου οι μαθητές χρησιμοποιούν τα χέρια τους (hands-on lessons).
Κίνηση: Σηκώστε τους μαθητές και βάλτε τους να κινούνται συχνά.
Εναλλαγή: Εναλλάξτε τις δομές συμμετοχής (π.χ., ατομική εργασία, μικρές ομάδες, συζήτηση) και ακόμα και το «σκηνικό» (π.χ., εργασία στο πάτωμα, εργασία στο εργαστήριο).
Οπτικά βοηθήματα: Χρησιμοποιήστε οπτικά βοηθήματα (διαφάνειες, εικόνες, διαγράμματα) συνεχώς.
Περιορισμός μονολόγου: Περιορίστε τον χρόνο που μιλάτε εσείς.
Συνεργατική μάθηση: Παρέχετε ευκαιρίες για συνεργατική μάθηση και ομαδική εργασία.
Διαλείμματα εγκεφάλου: Μη φοβάστε να χρησιμοποιήσετε ένα διάλειμμα εγκεφάλου για να τους αφήσετε να εκτονωθούν για ένα λεπτό. Συχνά, είναι πιο παραγωγικό να τους επιτρέψετε να «ξελαμπικάρουν» παρά να προσπαθήσετε να καταστείλετε την ανησυχία τους.