Η νύχτα της 8ης προς 9η Αυγούστου 1823 στο Κεφαλόβρυσο, κοντά στο Καρπενήσι, έμελλε να αλλάξει τον ρου της ελληνικής ιστορίας, αλλά και να γεννήσει έναν παγκόσμιο θρύλο. Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη κατά τη διάρκεια μιας παράτολμης νυχτερινής εφόδου δεν έμεινε εντός των ελληνικών συνόρων. Η είδηση ταξίδεψε με απίστευτη ταχύτητα στην Ευρώπη του 19ου αιώνα, μια ήπειρο που παρακολουθούσε την Ελληνική Επανάσταση με έντονο φιλελληνικό πάθος. Ο αρχηγός από το Σούλι δεν πέρασε απλώς στο πάνθεον των ηρώων, αλλά ξεκίνησε μια δεύτερη, αιώνια ζωή μέσα από τις σελίδες κορυφαίων ποιητών και συγγραφέων.
Το παράδοξο με τη διεθνή φήμη του Μπότσαρη είναι ότι οι ξένοι δημιουργοί δεν εστίασαν σε μια μακρά πολιτική ή στρατιωτική πορεία, αλλά στην ίδια τη στιγμή του τέλους του. Η εικόνα μιας νυχτερινής μάχης μέσα στο σκοτάδι, με τις κραυγές, τις φωτιές και τη σύγχυση της εφόδου, πρόσφερε το ιδανικό σκηνικό για τον ρομαντισμό της εποχής. Ο Μπότσαρης έγινε σύμβολο πριν καν "κρυώσει" το αίμα του, ενσαρκώνοντας την ιδέα του αυτοθυσιαζόμενου ηρώου που μάχεται για την ελευθερία ενάντια σε υπέρτερες δυνάμεις.
Ο μεγάλος Βίκτωρ Ουγκώ ήταν από τους πρώτους που αποθανάτισαν το όνομά του στη συλλογή "Les Orientales" το 1829. Στο ποίημα "Les têtes du sérail", ο Γάλλος συγγραφέας αναφέρεται στον Μπότσαρη ως ένα όνομα που αποτελεί ήδη σήμα κατατεθέν της εποχής. Για τον Ουγκώ και το γαλλικό κοινό, δεν χρειάζονταν βιογραφικές λεπτομέρειες. Το όνομα "Botzaris" αρκούσε για να μεταφέρει όλο το βάρος της μάχης και την εικόνα του "νέου Λεωνίδα", συνδέοντας τον θάνατό του με το ηρωικό πνεύμα του Μεσολογγίου.
Η παρουσία του Μπότσαρη επεκτάθηκε ακόμα και στην πρώιμη επιστημονική φαντασία. Ο Ιούλιος Βερν, στο εμβληματικό έργο του "Είκοσι χιλιάδες λεύγες κάτω από τη θάλασσα", τοποθετεί το πορτρέτο του Μάρκου Μπότσαρη στην προσωπική γκαλερί του πλοιάρχου Νέμο μέσα στον Ναυτίλο. Όταν ο καθηγητής Αρονάξ παρατηρεί τις μορφές που θαυμάζει ο Νέμο, ο Βερν χαρακτηρίζει τον Μπότσαρη ως τη μετενσάρκωση του Λεωνίδα για τη σύγχρονη Ελλάδα. Το γεγονός ότι το 1870 ο Βερν θεωρεί αυτονόητη την παρουσία του Μπότσαρη σε μια λίστα παγκόσμιων ηρωικών μορφών, αποδεικνύει πόσο βαθιά είχε ριζώσει το όνομά του στη διεθνή συλλογική μνήμη.
Πέρα από την Ευρώπη, ο Μπότσαρης ενέπνευσε και την αμερικανική τέχνη. Ο συγγραφέας Oliver Bell Bunce έγραψε την τραγωδία "Marco Bozzaris, The Grecian Hero", ένα θεατρικό έργο σε τρεις πράξεις που γνώρισε επιτυχία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο τίτλος και μόνο μαρτυρά την οπτική των ξένων: δεν τον έβλεπαν ως έναν τοπικό οπλαρχηγό, αλλά ως τον απόλυτο "Έλληνα Ήρωα". Η δραματική φύση του θανάτου του πρόσφερε στους θεατρικούς συγγραφείς έτοιμες σκηνές γεμάτες ένταση και ηθικό μεγαλείο, χωρίς να απαιτείται βαθιά γνώση των παρασκηνίων της Επανάστασης.
Την ίδια στιγμή, η ελληνική ποίηση προσέγγισε τον Μπότσαρη με μια πιο εσωτερική, σχεδόν βιωματική ματιά. Ο Διονύσιος Σολωμός, ήδη από το 1823, ξεκίνησε την ωδή "Εις Μάρκον Μπότσαρην", βλέποντας στον ήρωα το πραγματικό αίμα και τη θυσία που συνέβαινε δίπλα του. Αργότερα, ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης στο ποίημα "Η τελευταία νυξ της ζωής του Μάρκου του Μπότσαρη" εστίασε στην ψυχολογία πριν από την επίθεση, αποτυπώνοντας την αίσθηση του ανθρώπου που γνωρίζει ότι μπορεί να μην επιστρέψει. Έτσι, ο Μπότσαρης κατάφερε να ζει ταυτόχρονα σε πολλούς κόσμους: στον γαλλικό ρομαντισμό, στην περιπέτεια του Βερν, στο αμερικανικό δράμα και στην ελληνική ψυχή, παραμένοντας ένα αιώνιο σύμβολο αυτοθυσίας.