Η εφημερία των εκπαιδευτικών αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους αλλά και συχνά παραγνωρισμένους τομείς της σχολικής καθημερινότητας. Δεν πρόκειται για μια απλή τυπική υποχρέωση, αλλά για μια θεμελιώδη θεσμική διαδικασία που συνδέεται άρρηκτα με την ασφάλεια, την προστασία και την ομαλή συμβίωση των μαθητών εντός του σχολικού περιβάλλοντος. Παρά τη βαρύτητά της, η εφαρμογή της έρχεται συχνά αντιμέτωπη με οργανωτικά κενά, ανεπαρκείς υποδομές και αρχιτεκτονικές δυσκολίες που δυσχεραίνουν το έργο των εκπαιδευτικών.
Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που καλούνται να διαχειριστούν οι εφημερεύοντες είναι οι λεγόμενες «τυφλές γωνίες» ή «νεκρά οπτικά σημεία» των σχολικών αυλών. Πρόκειται για περιοχές που, λόγω πολύπλοκης κατασκευής, ύπαρξης αποθηκών, κλιμακοστασίων χωρίς επίβλεψη ή πυκνής βλάστησης, δεν είναι άμεσα ορατές από τους επιτηρητές. Σε αυτά τα σημεία ο κίνδυνος ατυχημάτων ή επεισοδίων αυξάνεται κατακόρυφα, καθιστώντας τη συνεχή κίνηση και την εγρήγορση του εκπαιδευτικού επιτακτική ανάγκη. Η ευθύνη του εφημερεύοντα είναι σημαντική, καθώς σε περίπτωση τραυματισμού εξετάζεται διεξοδικά αν τηρήθηκαν όλα τα προβλεπόμενα καθήκοντα εποπτείας.
Το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την εφημερία είναι σαφές και αυστηρό, με σκοπό τη διασφάλιση της διαφάνειας και της οργάνωσης. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι χώροι επιτήρησης, ο αριθμός των εφημερευόντων και ο χρόνος προσέλευσης —ο οποίος ορίζεται τουλάχιστον 15 λεπτά πριν την έναρξη των μαθημάτων— καθορίζονται με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων στην αρχή του έτους. Το πρόγραμμα αναρτάται δημόσια και οποιαδήποτε αλλαγή ή αντικατάσταση πρέπει να καταγράφεται υποχρεωτικά στο Ημερολόγιο Σχολικής Ζωής, διασφαλίζοντας ότι η σχολική μονάδα παραμένει θωρακισμένη καθ' όλη τη διάρκεια της λειτουργίας της.
Παρά τον καθολικό χαρακτήρα της υποχρέωσης, ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις για την προστασία του εκπαιδευτικού έργου. Από την εφημερία απαλλάσσονται οι Διευθυντές και Υποδιευθυντές, οι εκπαιδευτικοί που διδάσκουν σε τρία ή περισσότερα σχολεία, οι αναπληρωτές μειωμένου ωραρίου, καθώς και οι εκπαιδευτικοί παράλληλης στήριξης που έχουν εξειδικευμένα καθήκοντα δίπλα σε συγκεκριμένους μαθητές. Επιπλέον, ο Σύλλογος Διδασκόντων διατηρεί το δικαίωμα να απαλλάξει μέλη του σε εξαιρετικές περιπτώσεις, εφόσον συντρέχουν σοβαροί λόγοι που το δικαιολογούν.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λειτουργία των Νηπιαγωγείων, όπου το πλαίσιο είναι ακόμη πιο περιοριστικό λόγω της ηλικίας των παιδιών. Η είσοδος και η έξοδος των νηπίων ελέγχεται αυστηρά από τους εκπαιδευτικούς, ενώ οι θύρες του σχολείου παραμένουν κλειστές για όλη τη διάρκεια του ωραρίου. Η απαγόρευση εισόδου σε οποιονδήποτε ενήλικο χωρίς άδεια αποτελεί απαράβατο κανόνα για την ασφάλεια των μικρών μαθητών.
Για τη βελτίωση των συνθηκών αυτών, η φωνή των εκπαιδευτικών και των σωματείων τους είναι καθοριστική. Είναι αναγκαίο οι Σύλλογοι Διδασκόντων να καταγράφουν με ακρίβεια τα προβλήματα που προκύπτουν από τις ελλείψεις στις υποδομές ή το προσωπικό και να τα κοινοποιούν στις αρμόδιες δημοτικές αρχές. Μόνο μέσα από την τεκμηρίωση των αναγκών και τη διεκδίκηση ασφαλέστερων σχολικών χώρων μπορεί η εφημερία να επιτελέσει τον πραγματικό της σκοπό: τη δημιουργία ενός ασφαλούς καταφυγίου γνώσης για κάθε παιδί.